تاریخ ، تمدن و فرهنگ ایران
پاینده ایران » زنده باد آزادی » جاوید ایران زمین
تاریخ ایران - فرهنگ و آداب پارسیان - امپراطوری ایران - پارسیان نیک اندیش - تمدن ایرانی - مقالات و حکایت های تاریخی ایران باستان - زن در ایران باستان - هخامنشیان

کوروش

یکشنبه 21 تیر 1388

نویسنده: اهورا مزدا | طبقه بندی:کوروش بزرگ، 

بی‌گمان، به باور بیشینه‌ی ایرانیان فرهیخته و غالب مورخان منصف، «كورش كبیر» یكی از برجسته‌ترین شخصیت‌های تاریخ ایران است. بخشیدن چنین پایگاه و منزلتی به كورش، نه صرفاً از برای فتوح درخشان و شتاب‌ناك او - كه این خود، نمودار هوشیاری و دانایی سیاسی و نظامی كورش و نشانه‌ی توانایی والا و سامان‌مندی حكومت‌اش در ممكن ساختن اداره‌ و تدبیر چنین قلمرو پهناوری است - بل كه از آن روست كه وی در طول دوران شهریاری خود، به شیوه‌ای سخت انسانی و مردم‌دارانه رفتار و حكومت كرده بود؛ حقیقتی كه در غالب متون تاریخی بازتاب یافته و ملل بیگانه و حتا دشمن را به وجد آورده و آنان را ناگزیر به اعتراف ساخته بود. چنان كه 

بابلیان در سده‌ی ششم پیش از میلاد، كورش را كسی می‌دانستند كه صلح و امنیت را در سرزمین‌شان برقرار ساخته، قلب‌های‌شان را از شادی آكنده و آنان را از اسارت و بیگاری رهانده است؛ انبیاء یهود (قومی كه در قرآن [جاثیه/16] به خواست خداوند، سرور همه‌ی مردم جهان دانسته شده و دین‌اش، توحیدی و وحیانی) وی را مسیح و برگزیده‌ی خداوند و مجری عدالت و انصاف می‌خواندند، و یونانیان كه كورش آنان را در كرانه‌های آسیای صغیر مقهور قدرت خویش ساخته بود - با وجود خصومتی كه غالباً با پارس‌ها داشتند - در وی به چشم یك فرمان‌روای آرمانی می‌نگریستند. «آخیلوس» هماورد ایرانیان در نبرد ماراتون، درباره‌ی كورش می‌نویسد: «او مردی خوشبخت بود، صلح را برای مردمان‌اش آورد… خدایان دشمن او نبودند؛ چون كه او معقول و متعادل بود»؛ هردوت می‌گوید كه مردم پارس، كورش را «پدر» می‌خواندند و در میان‌شان، هیچ كس یارای برابری با وی را نداشت [هینتس، 1380، ص 100]؛ گزنفون می‌نویسد: «پروردگار كورش را علاوه بر خوی نیك، روی نیك نیز داده و دل و جان‌اش را به سه ودیعه‌ی والای "نوع‌دوستی،‌ دانایی، و نیكی" سرشته بود. او در ظفر و پیروزی هیچ مشكلی را طاقت‌فرسا و هیچ خطری را بزرگ نمی‌پنداشت و چون از این امتیازات خداداد جهانی و روانی برخوردار بود، خاطره و نام‌اش تا به امروز در دل‌های بیدار مردم روزگار، پایدار و باقی است» [سیرت كورش كبیر، ص 4]. وی می‌افزاید: «كدام وجودی مگر كورش از راه جنگ و ستیز صاحب امپراتوری عظیمی شده است ولی هنگامی كه جان به جان آفرین داد، همه‌ی ملل مغلوب او را "پدری محبوب" خواندند؟ این عنوانی است كه به "ولی نعمت" می‌دهند نه به وجودی "غاصب"» [همان، ص 8-367].
به هر حال آن چه درباره‌ی كورش برای محقق جای تردید ندارد، قطعاً این است كه لیاقت نظامی و سیاسی فوق العاده در وجود وی با چنان انسانیت و مروتی درآمیخته بود كه در تاریخ سلاله‌های پادشاهان شرقی پدیده‌ای به كلی تازه به شمار می‌آمد. كورش برخلاف فاتحانی چون اسكندر و ناپلئون، هر بار كه حریفی را از پای در می‌افكند، مثل یك شهسوار جوانمرد دست‌اش را دراز می‌كرد و حریف افتاده را از خاك بر می‌گرفت. رفتار او با آستیاگ، كرزوس و نبونید نمونه‌هایی است كه سیاست تسامح او را مبتنی بر مبانی اخلاقی و انسانی نشان می‌دهد. تسامح دینی او بدون شك عاقلانه‌‌ترین سیاستی بود كه در چنان دنیایی به وی اجازه می‌داد بزرگ‌ترین امپراتوری دیرپای دنیای باستان را چنان اداره كند كه در آن كهنه و نو با هم آشتی داشته باشند، متمدن و نیمه وحشی در كنار هم بیاسایند و جنگ و طغیان به حداقل امكان تقلیل یابد. درست است كه این تسامح در نزد وی گهگاه فقط یك نوع ابزار تبلیغاتی بود،‌ اما همین نكته كه فرمان‌روایی مقتدر و فاتح از اندیشه‌ی تسامح، اصلی سیاسی بسازد و آن را در حد فكر همزیستی مسالمت‌آمیز بین ملل مطرح كند، و گر چند از آن همچون وسیله‌ای برای تحكیم قدرت خویش استفاده نماید، باز از یك خودآگاهی اخلاقی حاكی است [زرین‌كوب، ص1-130]. چنین است كه منش و شخصیت والا و انسانی كورش، در عصری كه ویران‌گری و خون‌ریزی روال عادی شاهان خاورمیانه بود، ما را بر آن می‌دارد كه وی را یكی از برجسته‌ترین مردان تاریخ ایران، بل كه جهان بدانیم.
از سوی دیگر، تلقی كسانی كه كارنامه‌ی سیاسی و فتوح نظامی كورش و جانشینان‌اش را در حد عملیاتی صرفاً كشورگشایانه و سلطه‌جویانه ارزیابی می‌كنند، دریافتی سطحی و دور از واقع، بل كه سخت بدبینانه است. در نگاه مورخان معاصر،‌ رهاورد كلان و چشم‌گیر كورش و دودمان شاهنشاهی وی (هخامنشی) برای جهان باستان، برپایی «نخستین دولت متمركز» در تاریخ است: دولتی واحد، مركزگرا و مداراجو كه بر اقوامی پرشمار و دارای تفاوت‌های عمیق مذهبی و زبانی و نژادی، فرمان می‌راند. آن چه كه هخامنشیان را در طول دویست و سی سال قادر به حفظ و تدبیر چنین حكومتی ساخت، مدیریت سیاسی برتر، انعطاف‌پذیری،‌ تكثرگرایی و دیوان‌سالاری مقتدر این دودمان بود. بنابراین آن چه كه به عنوان دستاوردهای سیاسی و نظامی كورش ستوده می‌شود، نه فقط از آن روست كه وی در زمانی اندك موفق به گشایش و فتح سرزمین‌هایی بسیار شده بود، بل كه از بابت «دولت متمركز و در عین حال تكثرگرایی» است كه او برای نخستین بار در تاریخ جهان باستان بنیان گذارد و كوشید تا بر پایه‌ی الگوهای برتر و بی‌سابقه‌ی اخلاقی - سیاسی، صلح و امنیت و آرامش را در میان اتباع خود برقرار سازد. تاكنون بسیاری از مطالعات منطقه‌ای نشان داده‌اند كه اكثریت عظیم نخبگان اقوام تابعه، شاه پارسی را نه به چشم فرمان‌روایی بیگانه و جبار، بل كه تضمین كننده‌ی ثبات سیاسی، نظم اجتماعی، رفاه اقتصادی، و از این رو، حافظ مشاغل خود می‌نگریستند و می‌دانستند [ویسهوفر، ص80]. بر این اساس، چشم‌پوشی از عمل‌كرد كورش و جانشینان‌اش در برپایی و تدبیر نخستین «دولت متمركز و در عین حال تكثرگرا» و تقلیل و تحویل كارنامه‌ی آنان به «مجموعه عملیاتی كشورگشایانه و سلطه‌جویانه» كرداری دور از انصاف و واقع‌بینی است.
آن چه كه از تاریخ خاورمیانه‌ی پیش از هخامنشی بر ما آشكار است، این است كه گستره‌ی مذكور، در طول تاریخ خود، مركز و عرصه‌ی جنگ و كشمكش همواره‌ی قدرت‌های منطقه بوده و چه بسیار اقوام و كشورهایی كه در این گیرودار با ضربات دشمنان (مانند اورارتو و آشور) یا فروپاشی تدریجی (مانند مانا، كاسی، سومر) از میان رفته بودند. اما با برآمدن هخامنشیان به رهبری كورش كبیر، مردمان و ملل خاورمیانه پس از صدها سال پراكندگی و آشفتگی و پریشانی ناشی از جنگ‌های فرسایشی و فروپاشی تدریجی، اینك در پرتو حكومت متمركز و تكثرگرای هخامنشی كه نویدبخش برقراری ثبات و امنیت در منطقه بود، بی‌دغدغه‌ی خاطر از آشوب‌ها و جنگ‌های پیاپی مرگ‌آور و ویران‌گر، و بی‌هراس از یورش‌های غارت‌گرانه‌ و خانمان برانداز بیگانگان و آسوده از ترس اسارت و دربه‌دری و برده‌كشی، به كار و تولید و زندگی و سازندگی می‌كوشیدند و اگر دولت هخامنشی به واسطه‌ی شكوه‌گرایی و درایت خود،‌ میراث تمدن‌های پیشین و گذشته را پاس نمی‌داشت و در جذب و جمع و ارتقای آن‌ها نمی‌كوشید، در هیاهوی همواره‌ی ستیزه‌جویی‌ها و خودفرسودگی‌های تمدن‌های بومی، میراث گران‌سنگ آنان به یك‌باره از میان می‌رفت و از صفحه‌ی تاریخ زدوده می‌شد.
اگر تا پیش از این، آشوربنیپل (پادشاه آشور) افتخار می‌كرد كه هنگام فروگرفتن ایلام آن سرزمین را به «برهوت» تبدیل كرده، بر خاك آن «نمك و بته‌ی خار» پاشیده، مردمان آن را به «بردگی» كشیده و پیكره‌ی خدایان‌اش را تاراج كرده است [هینتس، 1376، ص 186]؛ و یا سناخریب ( پادشاه آشور) در هنگام چیرگی بر بابل اذعان می‌دارد كه: «شهر و معابد را از پی تا بام در هم كوبیدم،‌ ویران كردم و با آتش سوزاندم؛ دیوار، بارو و حصار نمازخانه‌های خدایان، هرم‌های آجری و گلی را در هم كوبیدم» [ایسرائل، ص25]؛ كورش در زمان فتح بابل افتخار می‌كند كه با «صلح» وارد بابل شده، ویرانی‌های‌اش را «آباد» كرده، فقر شهر را «بهبود» بخشیده، «مانع از ویرانی» خانه‌ها شده و پیكره‌های تاراج شده‌ی خدایان را به میهن خود بازگردانده است [ایسرائل، ص 218]. آیا این شیوه‌ی درخشان و بی‌سابقه‌ی كورش در رفتار با اقوام مغلوب كه الگوی سیاسی - اخلاقی جدیدی را برای فرمان‌روایان و دودمان‌های پس از خود برجای گذارد، نمودار سیاست و منش مردم‌دارانه و مداراجویانه‌ی وی، و نشانه‌ی تحولی نو و مثبت در تاریخ و تمدن خاورمیانه نیست؟
چیكده‌ی سخن آن كه، هخامنشیان به پیشوایی كورش كبیر با برقراری نخستین حكومت متمركز و در عین حال تكثرگرا و مداراجو در منطقه، نظامی را پدید آوردند كه به گونه‌ای بی‌سابقه، ثبات سیاسی، نظم اجتماعی و ترقی اقتصادی را برای اقوام تابعه‌ی خود فراهم آورد و نیز، تمدن‌ها و هنرهای فراموش شده، یا رو به انحطاط، یا زنده‌ی اقوام بومی و پراكنده‌ی منطقه را پس از جمع و جذب و ارتقا، در قالب هنر و تمدن شاهوار، نوین و مقتدر هخامنشی، محفوظ، بل كه جاودانه ساختند؛ در نگاه ما، جایگاه و منزلت والای كورش و هخامنشیان در تاریخ و تمدن جهان باستان، از این بابت است.

درباره‌ی چگونگی درگذشت كورش كبیر در سال 530 پ.م.، روایت‌های گوناگونی در دست است. «هردوت» گزارش می‌دهد كه كورش در نبرد با «ماساگت»ها (= Massaget؛ از اقوام سكایی ساكن در پیرامون رود سیحون و شرق دریاچه‌ی آرال) نخست پیروز شده و سپس در جنگ دوم - كه بسیار سهم‌گین توصیف گردیده - كشته شده است [پیرنیا، ص 24-419]. مورخ دیگر یونانی «كتزیاس» روایت می‌كند كه كورش در نبرد با «دربیك»ها (= Derbik؛ از اقوام سكایی ساكن در شمال گرگان) زخمی شد ولی سپاه او در نهایت با یاری سكاهای آمورگس (Amorges) بر دربیك‌ها چیره گشت. كورش در اثر جراحات وارد شده، پس از روز درگذشت [پیرنیا، ص 425]. «استرابون» گزارش می‌دهد كه كورش در نبرد نهایی با سكاها پیروز شد و دشمنان را تماماً تارومار ساخت. او از كشته شدن كورش در این نبردها سخن نمی‌گوید [پیرنیا، ص 439]. «گزنفون» نیز از درگذشت طبیعی كورش در پارس خبر می‌دهد [پیرنیا، ص 9-434].
به هر حال، آن چه كه از مجموع روایات برمی‌آید این است كه كورش، واپسین سال‌های حیات خود را در نبرد با سكاهای بیابان‌گرد و مهاجم مرزهای شمال شرقی امپراتوری گذرانده و شاید در پی یكی از این نبردها، كشته شده است. بنابراین، با توجه به گوناگونی روایات در مورد چگونگی درگذشت كورش، تأكید و ارزش‌دهی بیش از حد به «شكل» روایت هردوت - كه حتا خود او نیز اعتراف نموده كه این روایت را از میان روایت‌های مختلف موجود انتخاب كرده است [پیرنیا، ص 424] - از نگاه مورخ، وجه و توجیه خردپذیری ندارد.
متأسفانه نظریه‌پردازان پان‌تركیسم در آنكارا و باكو بدون توجه و اتكا به اسناد موجود و صرفاً بر پایه‌ی تمایل و تخیل خود، نخست «ماساگت‌ها» را ترك‌تبار نموده، سپس آن‌ها را ساكن آذربایجان جلوه داده، و سرانجام با تأكید ناموجه بر روایت هردوت، كشته شدن فرضی كورش در نبرد با ماساگت‌ها را پیروزی افتخارآمیز و بزرگ ترك‌های متمدن بر پارس‌های وحشی قلمداد كرده‌اند.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
كتاب‌نامه:
ـ آمیه، پیر: «تاریخ ایلام»، ترجمه‌ی شیرین بیانی، انتشارات دانشگاه تهران، 1372
ـ ایسرائل، ژرار: «كورش بزرگ»، ترجمه‌ی مرتضا ثاقب‌فر، انتشارت ققنوس، 1380
ـ پیرنیا، حسن: «تاریخ ایران باستان»، انتشارات افراسیاب، 1378
ـ زرین‌كوب، عبدالحسین: «تاریخ مردم ایران»، (ایران قبل از اسلام)، انتشارات امیركبیر، 1373
ـ گزنفون: «سیرت كورش كبیر»، ترجمه‌ی علی وحیدمازندرانی، شركت سهامی كتاب‌های جیبی، 1350
ـ ویسهوفر، یوزف: «ایران باستان»، ترجمه‌ی مرتضا ثاقب‌فر، انتشارات ققنوس، 1377
ـ هینتس، والتر، 1376: «دنیای گم‌شده‌ی ایلام»، ترجمه‌ی فیروز فیروزنیا، انتشارات علمی و فرهنگی
ـ هینتس، والتر، 1380: «داریوش و پارس‌ها»، ترجمه‌ی عبدالرحمن صدریه، انتشارات امیركبیر

نظرات() 
http://viagrawwithoutdoctor.com/
چهارشنبه 9 مرداد 1398 01:39 ق.ظ

Very good advice. Thank you.
online pharmacies tech school online pharmacies mexico buy viagrow pro most reliable canadian online pharmacies online pharmacies india canadian pharmacy online 24 canadian online pharmacies canadian pharcharmy online canadian online pharmacies rated buy viagra 25mg
non generic cialis online
دوشنبه 3 تیر 1398 09:10 ق.ظ

Many thanks. Valuable stuff!
cialis super kamagra cialis generico lilly cialis 100 mg 30 tablet cialis preise schweiz order generic cialis online we like it safe cheap cialis safe site to buy cialis online cialis coupons printable cialis herbs cialis kaufen wo
http://castdcavin.strikingly.com/
یکشنبه 2 تیر 1398 05:11 ب.ظ

Cheers! Ample postings.

chinese cialis 50 mg cialis daily dose generic viagra cialis levitra can i take cialis and ecstasy best generic drugs cialis safe site to buy cialis online cialis for sale cialis dosage recommendations cialis from canada canada discount drugs cialis
Online cialis
یکشنبه 2 تیر 1398 02:41 ق.ظ

You actually suggested that fantastically.
buying brand cialis online click now buy cialis brand cialis 20 mg cut in half generic low dose cialis cialis soft tabs for sale cialis canadian drugs cialis y deporte cialis farmacias guadalajara cialis wir preise cialis ahumada
Buy cialis online
شنبه 1 تیر 1398 09:36 ق.ظ

Fantastic content. Cheers.
can i take cialis and ecstasy cialis wir preise viagra vs cialis cialis 100mg suppliers we recommend cialis best buy we choice cialis uk generic cialis comprar cialis navarr cialis usa cost cialis online
http://nuimade.strikingly.com/
جمعه 31 خرداد 1398 05:27 ب.ظ

Cheers! Very good stuff!
we choice cialis pfizer india cialis prices in england cialis prezzo di mercato we choice free trial of cialis only best offers cialis use cialis billig cialis coupons printable cialis for sale south africa sublingual cialis online click here cialis daily uk
http://spinicro.strikingly.com/
جمعه 31 خرداد 1398 01:53 ق.ظ

This is nicely put! .
cialis generico lilly cialis rezeptfrei cialis dosage try it no rx cialis 40 mg cialis what if i take cialis 5 mg buy cialis para que sirve cialis rezeptfrei sterreich purchasing cialis on the internet cialis generique
http://firmcona.strikingly.com/
پنجشنبه 30 خرداد 1398 05:55 ق.ظ

Many thanks, I value it!
if a woman takes a mans cialis cialis canadian drugs cialis soft tabs for sale cialis for sale in europa female cialis no prescription cialis rezeptfrei cialis 5 effetti collaterali cialis savings card viagra cialis levitra purchase once a day cialis
http://worthdote.strikingly.com/
چهارشنبه 29 خرداد 1398 02:47 ب.ظ

You said it nicely..
cialis prezzo al pubblico cialis taglich cialis 5 effetti collaterali cialis daily dose generic 5 mg cialis coupon printable we choice free trial of cialis cialis professional from usa cialis australian price cilas wow cialis 20
http://owinwea.strikingly.com/
سه شنبه 28 خرداد 1398 10:25 ب.ظ

Seriously lots of excellent tips.
cialis rckenschmerzen cialis online deutschland tadalafil 20 mg buy cialis cheap 10 mg cialis soft tabs for sale price cialis best how to purchase cialis on line viagra vs cialis vs levitra cialis for bph price cialis best
http://whigeschvi.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 09:04 ق.ظ

Kudos, I enjoy this.
legalidad de comprar cialis free cialis cialis vs viagra tadalafil generic fast cialis online online cialis safe dosage for cialis no prescription cialis cheap cialis for sale free generic cialis
http://pergtanra.strikingly.com/
یکشنبه 26 خرداد 1398 07:38 ب.ظ

Many thanks, Helpful stuff.
generico cialis mexico viagra cialis levitra canadian drugs generic cialis 5 mg cialis coupon printable click here to buy cialis generic cialis soft gels cialis generika in deutschland kaufen canadian discount cialis compare prices cialis uk cialis 20mg prix en pharmacie
http://peysilmu.strikingly.com/
یکشنبه 26 خرداد 1398 05:02 ق.ظ

Truly a good deal of amazing advice!
cialis 5 mg cialis qualitat price cialis best import cialis buy generic cialis buy original cialis cialis price in bangalore online cialis cialis purchasing cialis 20 mg cost
http://wrisdiasui.strikingly.com/
شنبه 25 خرداد 1398 03:16 ب.ظ

Appreciate it, An abundance of facts.

look here cialis order on line dosagem ideal cialis cialis generisches kanada acheter cialis kamagra tarif cialis france wow cialis 20 cialis herbs purchase once a day cialis cialis daily reviews cialis without a doctor's prescription
cialis 10 mg every other day
شنبه 25 خرداد 1398 01:01 ق.ظ

Terrific facts. Thank you.
cialis online deutschland cialis online precios cialis peru purchasing cialis on the internet cialis savings card prices on cialis 10 mg cialis therapie cialis patentablauf in deutschland cialis professional yohimbe cialis generic
cialis 5 mg cost walmart
پنجشنبه 23 خرداد 1398 08:08 ب.ظ

Very good stuff, Kudos.
recommended site cialis kanada we choice free trial of cialis buy cialis online legal buy generic cialis cialis uk next day cialis qualitat cialis 05 import cialis wow look it cialis mexico cialis italia gratis
generic viagra and cialis
چهارشنبه 22 خرداد 1398 05:07 ب.ظ

Nicely expressed certainly. .
generic cialis levitra cialis cipla best buy cialis great britain cialis generico online cialis for bph order a sample of cialis prix cialis once a da cipla cialis online cialis 30 day trial coupon cialis rezeptfrei
http://cialisvie.com/
دوشنبه 20 خرداد 1398 11:59 ق.ظ

Many thanks. I enjoy this!
cialis herbs fast cialis online cialis generico milano cialis canada cialis purchasing tadalafil 20 mg cialis cipla best buy cialis kaufen wo we use it cialis online store cialis uk
http://cialisvie.com/
یکشنبه 19 خرداد 1398 06:08 ق.ظ

Thank you, Lots of posts!

we like it cialis price buy cialis online legal prix de cialis cialis 200 dollar savings card cialis rezeptfrei sterreich cialis from canada canada discount drugs cialis cialis name brand cheap cialis para que sirve prices on cialis 10 mg
http://cialisvie.com/
شنبه 18 خرداد 1398 01:00 ق.ظ

Nicely put, Appreciate it!
cialis dosage recommendations venta de cialis canada what is cialis usa cialis online cialis lilly tadalafi the best choice cialis woman low dose cialis blood pressure link for you cialis price safe dosage for cialis cialis prezzo al pubblico
http://canadiantousapharmacy.com/
جمعه 23 فروردین 1398 02:14 ب.ظ

Thank you. Quite a lot of info.

canadian online pharmacies reviews reputable canadian prescriptions online canadian medications 247 canada drugs pharmacy canada best canada medication list buy vistagra usa canadian medications online canada pharmacies online prescriptions canada drugs
http://canadianorderpharmacy.com/
چهارشنبه 21 فروردین 1398 11:38 ب.ظ

Regards. Helpful stuff.
canada medication pharmacy online drug store is trust pharmacy in canada legitimate pharmacy canada canadian pharmacy king most reliable canadian online pharmacies canadian pharmacy no prescription safe canadian online pharmacies buy viagra usa northwest pharmacy canada
buy cialis online us pharmacy
جمعه 16 آذر 1397 04:03 ق.ظ

Whoa a lot of beneficial data.
generic cialis 20mg uk generic cialis tadalafil india cialis 100mg cost cialis prezzo in linea basso brand cialis nl legalidad de comprar cialis cialis 5 mg cialis tablets cialis tadalafil online viagra vs cialis vs levitra
Cialis online
پنجشنبه 15 آذر 1397 08:43 ق.ظ

Very well voiced indeed. !
cialis savings card side effects for cialis american pharmacy cialis generic cialis pro wow look it cialis mexico enter site 20 mg cialis cost cialis for sale south africa cialis 20 mg cost generic cialis pro non 5 mg cialis generici
Cialis pills
چهارشنبه 14 آذر 1397 01:16 ب.ظ

Nicely put. Many thanks!
cialis canadian drugs cialis per paypa ou acheter du cialis pas cher compare prices cialis uk cialis preise schweiz generic cialis at the pharmacy cialis 20 mg best price click now buy cialis brand we like it cialis soft gel cialis ahumada
buy cialis online no prescription
چهارشنبه 14 آذر 1397 01:49 ق.ظ

Superb posts. Thanks a lot.
cialis kaufen wo buy original cialis side effects of cialis buy cialis online legal tarif cialis france how to buy cialis online usa when will generic cialis be available cialis daily reviews tadalafil cialis daily dose generic
Cialis online
سه شنبه 13 آذر 1397 02:50 ب.ظ

Seriously loads of valuable material.
cialis e hiv look here cialis cheap canada cialis generico when can i take another cialis ou trouver cialis sur le net cialis y deporte canadian discount cialis generic cialis levitra cialis 05 weblink price cialis
Buy generic cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 03:26 ق.ظ

You said it nicely..
cialis alternative tadalafil 10 mg cialis baratos compran uk we use it 50 mg cialis dose cialis pills boards cialis daily trusted tabled cialis softabs cialis dose 30mg cialis herbs cialis patentablauf in deutschland
Buy cialis
دوشنبه 12 آذر 1397 02:20 ب.ظ

Kudos! Loads of data!

the best choice cialis woman cialis vs viagra cialis name brand cheap legalidad de comprar cialis cialis generisches kanada cialis uk next day prix cialis once a da cialis cuantos mg hay cialis daily cialis coupons
buy cialis usa
دوشنبه 12 آذر 1397 03:07 ق.ظ

You have made your stand pretty nicely!.
cialis taglich cialis kaufen wo cialis per paypa cialis in sconto tadalafil 20mg cialis from canada only here cialis pills discount cialis cialis 5mg billiger cialis for sale
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : اهورا مزدا

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان

← صفحات جانبی


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
ساخت وبلاگ در میهن بلاگ

شبکه اجتماعی فارسی کلوب | ساخت وبلاگ صوتی صدالاگ | سوال و جواب و پاسخ | رسانه فروردین، تبلیغات اینترنتی، رپرتاژ، بنر، سئو | Buy Website Traffic