تاریخ ، تمدن و فرهنگ ایران
پاینده ایران » زنده باد آزادی » جاوید ایران زمین
تاریخ ایران - فرهنگ و آداب پارسیان - امپراطوری ایران - پارسیان نیک اندیش - تمدن ایرانی - مقالات و حکایت های تاریخی ایران باستان - زن در ایران باستان - هخامنشیان

کانون های استعماری، کودتای 1299 و صعود سلطنت پهلوی » قسمت سوم

پنجشنبه 1 مرداد 1388

نویسنده: اهورا مزدا | طبقه بندی:تاریخ معاصر ایران، 

کانون های استعماری، کودتای 1299 و صعود سلطنت پهلوی
سخنرانی در کنفرانس هشتادمین سالگرد کودتای 1299
( (چهارشنبه 3 اسفند 1379
عبدالله شهبازی
در یک فرصت کوتاه ارائه جامع نتایج پژوهش ده ساله خود را ممک ن نم ی دانم و لذا
می کوشم به اجمال کانون های استعمار ی مؤثر در کودتا ی 1299 و حوادث پنج ساله
پسین آن را، که به خلع قاجاریه و استقرار سلطنت پهلوی انجامید، معرفی کنم.
-1 چرا ”کانون های استعماری“؟
در آغاز با ید به این پرسش محتمل پاسخ گو یم که چرا، برخلاف رو یه متعارف، از نقش
”قدرت های استعمار ی“ در کودتای 1299 سخن نم ی گو یم و اصطلاح ”ک انون ها ی
استعماری“ را ب هکار می برم؟

در تار یخنگاری ایران به طور سن تی نقش قدرت های خارج ی مؤثر در تحولات ای ران
در سده های نوزدهم و بیستم میلادی به نقش د یپلماس ی رسم ی قدرت ها ی بزرگ
خلاصه م ی شود که به طور عمده در عمل کرد وزارتخانه های خارجه این قدر ت ها تجل ی
می یابد. و لذاست که محققین برای تبیین این نقش ب هطور عمده به اسناد دیپلماتیک ای ن
قدرت ها رو ی م ی آورند. این قدرت ها در درجه ا ? ول عبارتند از بر یتانی ا و روس یه (ابتدا
تزاری و سپس شورو ی). طبق یک الگوی کاملاً جا افتاده، تمامی سده نوزدهم و چهار
دهه او ?ل سده بیستم عرصه رقابت این دو قدرت در صحنه س یاسی ایران است تا پا ی ان
جنگ جها نی د ? وم . از این زمان است که ایالات متحده آمر یکا به عنوان قدرت سوم وارد
کانون های استعماری، کودتای 1299 و صعود سلطنت پهلوی
2
صحنه س یاست ایران م ی شود و با تحقق کودتای 28 مرداد 1332 به عنوان قدرت اصل ی
مؤثر در ح یات سیاسی ایران جایگزین استعمار رو به زوال بر یتانی ا م ی گردد . البته در
برخی مقاطع از نقش قدرت هایی چون فرانسه (مثلاً در دوران لو یی فیلیپ و محمد شاه
قاجار) و آلمان (در دوران بیسمارک یا در سال های جنگ ا ? ول و جنگ د ? وم جها نی) نی ز
سخن م ی رود که به سان ایالات متحده آمر یکا به عنوان ”نیروی س وم“، در رقابت با دو
قدرت اصل ی روس یه و بر یتانیا، وارد صحنه س یاست ایران شدند. این شمای عام ی است
که تقر یباً تمام ی نحله های تاریخنگاری جدید ایران، اعم از مارکسیس تی و ناسیونالیس تی
و آکادمیک و غیره، تا سال های اخیر آن را تکرار کرده اند.
این الگو را نا کارآمد م ی دانم و به رغم ای ن ک ه منک ر نقش د یپلماس ی رسم ی
قدرت های بزرگ نیستم، ت بیین س یاست های رسم ی دولت های بزرگ را لازم و لی ک املاً
ناکافی ارز یابی کرده و در بررس ی خود به لا یه های ب نیادین و ناشناخته یا کمتر شناخته
شده تار یخ س یاسی نظر دارم؛ عرصه ای که امروزه از آن با عنا وینی چون فراسیاست 1 ی اد
می شود.
ملخص نظر من این است:
-1 آن پ د یده ای که با نام استعمار اروپ ا یی یا غر بی م ی شناسیم به طور عمده بر ب ن ی اد
عملکرد کانون های ما لی و س یاسی غ یردولتی پد ید آمده ک ه در برخ ی موارد مستقل از
دولت های متبوع عمل کرده و می کنند.
-2 این کانون ها می کوشیدند با روش های مختلف، از جمله رو ش ها ی توطئه آمی ز،
دیپلماسی و عم ل کرد رسم ی دولت های متبوع را با طر ح ها و منافع خود همساز کنند ول  ی
در موارد ی م یان عمل کرد این کانون ها با س یاست های رسم ی دولت ی، که در عم ل کرد وزارت
خارجه تجلی می یافت، تعارض وجود داشته است.
-3 این کانون ها در ساختار س یاسی دولت های غر بی از نفوذ فراوان برخوردار بودند و
بعضاً از اهر م های این یا آن نهاد دول ت ی، به رغم س یاست رسم ی دولت متبوع، بر ای تحقق
اهداف خویش استفاده می کردند.
-4 این کانون ها از آ غاز تا به امروز از سرش ت ی فرامل ی برخورد ار بوده اند و این امر به
ایشان ام کان کافی م ی داد تا س یاست های خو یش را از ط ر یق قدر ت ها ی متعارض، مثلاً
همزمان از ط ر یق بر یتانیا و رو س یه و فرانسه و آلمان و ایالات متحده آم ر یکا و عثما نی ، در
1. Parapolitics
کانون های استعماری، کودتای 1299 و صعود سلطنت پهلوی
3
ایران پیش برند . به عبارت د یگر، پ د ی ده جهانوط ن ی ی ا کاسموپولیتنیسم 2 مختص ب  ه
مجتمع های فرامل یتی امروز ین نیست بل که این پد یده از بدو نفوذ استعمار ج د ی د از سده
شانزدهم میلادی وجود داشته و در ایران مؤثر بوده است.
-5 این کانون ها به طور عمده در اروپ ا ی غر بی و م ر کزی و در ایالات متحده آمر یک ا
مستقر بودند و لی در ایران و س ا یر سرزم ین های شرق ی نیز دار ای شب که گسترده ای از ش ر کا
و کارگزاران خویش بودند که به عنوان پایگاه بومی ایشان عمل می کردند.
-2 استعمار بریتانیا: تمایز دولت لندن و حکومت هند
در بررس ی نقش استعمار بریتانیا در کودتای 1299 و صعود سلطنت پهلو ی، توجه به
تمایز س یاست ها و عمل ک رد دولت لندن ، ک ه بی انگر د یپلماس ی رسم ی امپراتور ی
بریتانیاست، و حکومت هند بریتانیا اهمیت بنیادین دارد.
اینجانب نخس تین کسی نیستم که به تفاوت م ی ان نقش ای ن دو ک انون در حوادث
سیاسی ایران توجه کرده ام. این توجه، هر چند به شکل محدود، در گذشته نی ز وجود
داشته است . برای مثال ، کاشف السلطنه چا پکار در گزارش ها ی خود در دوره مظفر ی
خواستار توجه وزارت خارجه ایران به هند است و تصر یح دارد که جم یع امور پول تیک
مربوط به ایران از هند هد ایت م ی شود. یا حسنعل ی فرمند (ضیاءالملک)، نما ینده همدان
در مجلس چهاردهم، در ماجر ای اعتراض به اعتبارنامه س ید ض یاءالدین طباطبا یی
می گوید ش نیده ایم که کودتا کار ح کومت انگل یسی هند بوده به رغم تما یل لرد کرزن و به
این د لیل نورمن از وزارت خارجه اخراج شد . یا حسن اعظام قدس ی در صفحات ا ? ول
جلد د ? وم خاطراتش به صراحت کودتای 1299 را کار س یاست ح کومت هند بر یتانی ا
می داند. موارد د یگری را جسته و گر یخته م ی توان یافت که نشان م ی دهد در محافل
سیاسی ایران کم و بیش اطلاعاتی در این زمینه وجود داشته است.
پژوهش اینجانب مؤ ید این اظهارات است و نشان م ی دهد ک ه در کودتا ی 1299 و
حوادث بعد ی آن ش بکه مفصل اطلاعا تی ح کومت هند بر یتانی ا در ای ران، ک ه از سال
1893 م یلادی/ 1310 ق . یعنی از سه سال قبل از قتل ناصرالد ین شاه به وسیله سِر اردش یر
ریپورتر اداره م ی شد، نقش اصل ی و تع یین کننده داشت . این ش بکه بود ک ه رضاخان را
برکشید و پرورش داشت و تمام ی مقدمات کودتا را فراهم آورد و سپس مس یر دشوار او
2. Cosmopolitanism
کانون های استعماری، کودتای 1299 و صعود سلطنت پهلوی
4
را در تأسیس سلطنت پهلوی هدایت و هموار کرد.
البته در کودتا سرلشگر سِر ادموند آیرونساید (بعدها: بارون آیرونساید ا ? ول )، فرمانده
نیروهای نظام ی انگل یس مستقر در شمال ایران (نورپرفورس)، نیز نقش داشت . ولی با ید
توجه نمود که این نقش محدود بود . آیرونساید تنها مدت کوتاهی در منطقه و در ای ران
بود. او از 4 اکتبر 1920 تا 17 فوری ه 1921 ، یعن ی کمتر از چهارماه و ن یم فرمانده
نورپرفورس بود که مأمور یت جنگ با بلشو یک ها را به عهده داشت . وی در طول
زندگی اش نیز ارتباط ی با ایران نداشت و بنابر این نقش او در کودتا نم ی تواند همسنگ و
حتی قابل مقا یسه با نقش اردش یر ریپورتر باشد ک ه به عنوان رئ یس ش بکه اطلاعا تی
بریتانیا در ایران تا زمان کودتا 28 سال در ایران اقامت داشت و بر حوادث مهم ی چون
انقلاب مشروطه و غ یره تأ ثیر نهاده بود . البته آیرونساید به عنوان فرمانده نیروهای نظام ی
انگلیس در شمال ایران سهم مع ینی در کودتا داشت ول ی او مجر ی دستورات وز ی ر
جنگ وقت بر یتانیا، یعنی سِر و ینستون چرچ یل، بود . بعدها هم ین چرچ ی ل، به عنوان
نخست وزیر وقت بریتانیا، نقش سرنوش تسازی در کودتای 28 مرداد 1332 ایفا کرد.
-3 پیشینه سازمان اطلاعاتی بریتانیا
فعالیت اطلاعا تی انگل یسی ها در ای ران پیش ینه ای به قدمت تار یخ سازمان اطلاعا تی
انگلیس دارد . سازمانی که با نام اینتلیجنس سرو یس شهرت فراوان یافته، در دوران
سلطنت ا لیزابت او?ل، در نیمه ا ? ول سده شانزدهم م یلادی، به وسیله لرد بورلی (سِر ویلی ام
سیسیل)، نیای خاندان س یسیل (لردهای سا لیسبوری) و وز یر اعظم ا لیزابت، تأس یس شد
و سِر فرانس یس والسینگهام به عنوان رئیس آن منصوب گرد ی د. سازمان فوق در آغاز
”سرویس مخف ی عل یاحضرت مل که“ 3 نام یده م ی شد و در دوران سلطنت ا لیزابت ر یاست
آن با والس ینگهام بود . این سازمان بر اساس تجربه و نیزی ها تأس یس شد . ونی ز اول ین
دولت اروپا یی است که در سده پانزدهم م یلادی به تأس یس سفارتخان ه در کشورها ی
خارجی دست زد و به جمع آوری اطلاعات از کشورهای دیگر پرداخت.
والسینگهام بر ای تأس یس این سازمان از دانش آموختگان حوزه های علم یه آکسفورد و
کمبریج استفاده شا یان کرد به ویژه بر ای جاسوس ی در م یان طلاب کاتولیک و در فرانسه
کاتولیک. تعبیر ”حوزه علم یه“ را بر ای این دو مرکز علمی به کار می برم زیرا در آن زمان
3. Her Majesty's Secret Service
کانون های استعماری، کودتای 1299 و صعود سلطنت پهلوی
5
آکسفورد و کمبریج از مدارس مهم علوم د ینی اروپا ب ه شمار می رفتند و بیشتر اسا تید و
طلاب این دو حوزه به پاپ و کلیسا ی رم وفادار بودند . از دوران ا لیزابت، اشراف
پروتستان سر کوب خو نین هواداران پاپ و کلیسای رم را در سراسر انگل یس و ب ه وی ژه
در حوزه های آکسفورد و کمبریج آغاز کردند و بر ای ای ن منظور گروه ی از اسا تید و
طلاب پروتستان را بر ای اهداف اطلاعا تی- جاسوس ی به خدمت گرفتند . این افراد خود
را به عنوان کاتولیک معر فی م ی کردند، به درون محافل مخف ی کاتولیک ها نفوذ م ی کردند
و به همراه کاتولیک های فرار ی به فرانسه پناه م ی بردند. در این دوران فضا ی خش نی بر
انگلستان حا کم بود و در هم ین فضا بود که بر پا یه چپاول و غارت اموال غن ی کلیساها
و صومعه ها طبقه جد یدی ش کل گرفت ک ه بعداً، در سده ها ی ه یجد هم و نوزدهم
میلادی، بزرگ ترین امپراتور ی استعمار ی تار یخ بشر ی را پد ی د ساخت و با هم ین
سرمایه او لیه بود که از سده شانزدهم تکاپوهای تجار ی ماوراء بحار ا لیگارش ی انگل یس
آغاز شد . از جمله این مأمور ین مخف ی کریستوفر مارلو، شاعر و ادیب نامدار انگلیس ی و
نویسنده نما یشنامه های معروف دکتر فائوستو س و تیمور لنگ است ک ه فارغ التحص یل
مدرسه کرپوس کریستی حوزه علم یه کمبریج بود . مارلو در 29 سالگی در جری ان یکی
از مأمور یت های اطلاعا تی به قتل رس ید. برخی محقق ین شخص یت د کتر فائوستوس را،
کسی که روح خود را به ش یطان م ی فروشد، نماد ی از شخص یت واقع ی خود مارلو
می دانند.
والسینگهام فعا لیت خود را در شرق (عثمانی، شمال آفر یقا و ایران) از طر یق پیوند و
مشارکت با ش بکه تجار ی یهودیان در منطقه مد یترانه آغاز نمود ک ه در رأس آن فرد ی
به نام دکتر ه کتور نانز قرار داشت . در منابع تار یخی، از جمله در منابع یهودی، از ه کتور
نانز به عنوان رهبر جامعه یهودیان مخف ی مستقر در انگل یس عصر ا لیزابت ی اد م ی شود .
هکتور نانز به خاندان مارانو ی پرتغا لی نانز تعلق داشت که مناسه بن اسرا ئیل، اند یشمند
نامدار یهودی سده هفدهم ، از ای ن خاندان است . نانز، مانند بس یاری از یهودی ان
سرشناس، ط بیب بود و به این د لیل با عنوان ”دکتر“ شناخته م ی شد . او در ع ین حال
تاجری ثروتمند بود و یکی از گردانندگان ش بکه تجار ی گسترد? یهودی ان- مارانوها در
منطقه مدیترانه به شمار می رفت. نانز دوست صمیمی لرد بورلی و والسینگهام بود.
-4 سازمان اطلاعاتی حکومت هند بریتانیا در ایران
کانون های استعماری، کودتای 1299 و صعود سلطنت پهلوی
6
گفتیم که فعا لیت اطلاعا تی انگل یسی ها در مشرق زم ین و از جمله عثما نی و ای ران از
حوالی نیمه سده شانزدهم به وسیله ش بکه ه کتور نانز آغاز شد. این دوران مقارن است
با سال های سلطنت شاه طهماسب ا ? ول.
از بدو تأس یس کمپانی هند شر قی انگل یس، که سِر و یلی ام س یس یل و و الس ینگهام و
دوستان و شر کای ایشان، ب نیانگذاران آن بودند، و استقرار پا یگاه ها ی کمپا نی فوق در
بنادر هند، فعا لیت های اطلاعا تی در ایران با کمپانی فوق پیوند م ی یابد و با توجه به
ساختار فرهنگ ی شبه قاره هند و پیوندهای عم یق آن با ای ران و رواج زبان فارس ی در
منطقه فوق ، ش بکه ای از کارگزاران تجار ی- اطلاعا تی فارس ی زبان ش کل م ی گی رد. در
تمامی سده ه یجدهم فعا لیت اطلاعا تی انگلیس در ایران از طریق هند تحقق م ی یابد و
با مسئله هند پیوند دارد.
از او ایل سده نوزدهم م یان وزارت خارجه انگل یس در لندن و ح کومت هند بر یتانی ا
بر سر امور ایران گاه رقابت هایی پد ید م ی شود. در این رقابت هماره برنده ح کومت هند
بود. درواقع، د یپلماسی انگل یس در ایران با کمپانی هند شر قی، نه دولت بر یتانی ا، آغاز
شد و موثرتر ین کارگزاران انگل یس در ایران وابستگان ح کومت هند و کانون های مرتبط
با آن بودند . سِر جان مل کم (حکمران بعد ی بمب ئی)، سِر گور اوز لی، سِر جان م ک نی ل،
سرهنگ جوس تین ش یل، هنر ی راو لینسون، چارلز آ لیسون، سِر هنر ی دراموند ولف، و
بالاخره هرمن نورمن، وز یر مختار انگل یس در تهران در زمان کودتا، نمونه ها ی بارز
مأمورانی هستند که یا کارگزار سرشناس کمپانی هند شرقی و حکومت هند بودند ی ا با
این کانون پیوند عم یق داشتند . در مقابل، کسانی که مورد تا یید ح کومت هند نبودند با
کارشکنی ها و توطئه ها مواجه م ی شدند و مأمور یت شان به ش کست م ی انجامی د. نمونه
برجسته، سِر چارلز مور ای است که ح کومت هند با او مخالف بود و به وسا یل مختلف،
از جمله انتش ار یک مقاله تحر یک آمیز در تایمز لندن، روابط او با شاه ایران (ناصرالد ین
شاه) را به تیرگی کشانید. بدینسان، در نیمه د ? وم سده نوزدهم هر چند د یپلماسی رسم ی
دولت بر یتانیا در ایران تابع وزارت امور خارجه در لندن بود ول ی امور نظام ی و
اطلاعاتی ایران، همچون گذشته، در دست ح کومت هند بر یتانیا بود . این امر تا استقلال
هند ادامه یافت. برای مثال ، سروان (کاپیتان) شاپور ر یپورتر، که در سال 1947 به عنوان
رابط و یژه سرو یس اطلاعا تی بر یتانیا با محمدرضا پهلو ی به ای ران آمد، طبق اسناد
موجود، از سو ی لشکر اطلاعاتی ارتش هند بر یتانی ا 4 مأموری ت داشت . منطقه تحت
4. Intelligence Corps (India)
کانون های استعماری، کودتای 1299 و صعود سلطنت پهلوی
7
پوشش اطلاعا تی ح کومت هند بر یتانیا تمام ی خاورم یانه عرب ی، از جمله عربستان و
عراق، و حتی مصر و سودان را دربرمی گرفت.
در آٍستانه کودتای 1299 نیز چ نین بود . به عنوان مثال، بر یتون کوپر بوش، در بررس ی
خود پیرامون نقش دولت لندن و ح کومت هند بر یتانی ا در سرزم ین ها ی عرب ی در
1921 پس از بیان اختلافات وزارت خارجه و حکومت هند در تص ? دی - سال های 1914
امور اطلاعا تی کشورهای عر بی م ی نویسد: به رغم این مناقشات بر سر دامنه اخ تی ارات و
سیطره ح کومت هند در عراق، تصد ی امور اطلاعاتی ایران توسط حکومت هند مورد
اعتراض ه یچ کس نبود . بوش م ی نویسد: <ایران حوزه ط ب یعی منافع و فعا لی ت ح کومت
هند بود.>
-5 شبکه صهیونیستی
در ت بیین کودتای 1299 و استقرار سلطنت پهلو ی با ید نقش ک انون جهانوط نی مع ین ی
مورد توجه ج ? دی قرار گ ی رد ک ه در سال ها ی پس از جنگ ا ? ول جها نی از اقتدار
بی سابقه ای در ساختا ر دولت های غر بی برخوردار شده بود . این ک انون را، طبق عرف
رایج در فرهنگ س یاسی معاصر، ”صهیونیستی“ م ی خوانم. از این واژه معنا ی عام آن را
در نظر دارم که شامل صه یونیسم ماقبل هرتزل نیز م ی شود و در تر کیب آن هم یهودی ان
و هم غ یریهودیان حضور دارند . درباره این کانون و فر آیند تار یخی تک وین و اقتدار آن
در مجلدات منتشر شد? کتاب زرسالاران به تفص یل سخن گفته ام و در جلد هفتم کتاب
فوق نقش مفصل آن را در تار یخ ایران ، از سده هفدهم میلادی به بعد، معرف ی خواهم
کرد.
این کانون در ایران هر چند با ش بکه رسم ی اطلاعا تی ح کومت هند بر یتانی ا پیوند
تنگاتنگ داشت و استخوان بندی آن را تش کیل می داد ولی مستقل از آن نیز عمل می ک رد
و به عبارت د یگر به دنبال منافع خود و تحقق اهداف خاص خو یش بود . این سن تی است
که، چنان که گف تیم، از بدو تأس یس اینتلیجنس سرو یس از طر یق شر اکت لرد بور لی و سِر
فرانسیس والس ینگهام و سا یر دربار یان ا لیزابت با د کتر ه کتور نانز و ش بکه یهود ی-
مارانوی فعال در منطقه مد یترانه و شرق نهاده شد . ای ن سنت در اروپا ی سده ها ی
هفدهم و ه یجدهم م یلادی تث بیت شد یعنی در دورا نی ک ه یهودی ان دربا ر ی 5 به ش کل
5. Court Jews
کانون های استعماری، کودتای 1299 و صعود سلطنت پهلوی
8
گسترده به عنوان پیمانکاران نظام ی- تدار کاتی و اطلاعا تی دولت ها ی کوچ ک و بزرگ
اروپایی عمل م ی کردند و طبقه اجتماع ی قدرتمند ی در قاره اروپا به شمار م ی رفتند. ای ن
سنت تا به امروز تداوم یافته است . برای نمونه، در بررس ی نقش سِر شاپور ر یپورتر در
ایران به طور مسجل م ی دانیم که و ی افسر عا لی رتبه اینتلیجنس سرو یس بود و تا د رجه
سرتیپی ارتقاء یافت. ولی در ع ین حال م ی دان یم ک ه و ی با لرد و یکتور روچ یلد،
مقتدرترین زرسالار یهودی زمان خود، رابطه خاص داشت در حد ی ک ه پیتر ر ای ت،
مأمور بازنشسته ام . آی. 5 از او ب ه عنوان رئ یس یک ش بکه ی اد م ی کند ک ه به طور
خصوصی از طر یق روچ یلد بر ای سِر د یک و ایت، ر ئیس کل اینتلیجنس سرو یس، ک ار
می کرد. به عبارت د یگر ، طبق یک سنت جا افتاده و ک املاً رای ج، ک انون فوق نقش
پیمانکار خصوص ی را بر ای سازمان ها ی اطلاعا تی غرب ایفا م ی نمود . ای ن نقش
1332 ای ران نی ز - پیمانکاری را در عمل کرد ش بکه بدامن در حوادث سال ها ی 1325
به روشنی می توان دید.
ما م ی دانیم که در دوران نخست وزیری دیوید لویدجرج، لرد ریدینگ (سِر روفوس
اسحاق) به طور منظم گزارش های اطلاعا تی د قی ق از مسا یل محرمانه ب ین الملل ی در
اختیار او قرار م ی داد. این مربوط به دوران قبل از انتصاب لرد ر یدینگ به نیابت سلطنت
هند است و با توجه به این که وی هیچ سمت رسمی در سازما نهای اطلاعا تی بریتانی ا
نداشت، روشن است که و ی نقش رابط یک سازمان گسترده جهانی را ایفا می نمود ک ه
در پیرامون کانون های زرسالار جهانوطن عمل م ی کردند. نمونه ای از این گزارش ها در
زندگینامه لرد ریدینگ نوشته مونتگمر ی ها ید مندرج است . بر ای نمونه، در 21 ژوئن
1917 ریدینگ به لویدجرج می نویسد:
از یک منبع بس یار موثق به من اطلاع داده شده ک ه پادشاه اسپان یا م ی ترسد در
صورت پ یروزی متفق ین پا یه های نهاد سلطنت در ا ین کشور متزلزل شود و این امر
بر نگاه او به متفق ین اثر گذاشته است . او ت صور م ی کند ک ه شما م ی خواهی د [در
اسپانیا] جمهوری را جا یگزین سلطنت کنید... بنظرم م ی رسد ک ه چند کلمه از
سوی شما م ی تواند در او اعتماد مجدد ا یجاد کند. من م ی توانم ا ی ن پ یغام را در
اسرع وقت ولی محرمانه به او منتقل کنم...
ریدینگ چ نین ارتباط سطح عا لی را با و یلسون، ر ئیس جمهور وقت ای الات متحده
آمریکا، نیز داشت.
برای روشن تر شدن چارچوب بحث و ایضاح عمل کرد جها نی ش بکه فوق و استقلال
آن از ساختار رسم ی دولت های بزرگ غر بی با ید این توض یح را نیز عرض کنم: یهودیت
کانون های استعماری، کودتای 1299 و صعود سلطنت پهلوی

نظرات() 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : اهورا مزدا

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان

← صفحات جانبی


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :