تاریخ ، تمدن و فرهنگ ایران
پاینده ایران » زنده باد آزادی » جاوید ایران زمین
تاریخ ایران - فرهنگ و آداب پارسیان - امپراطوری ایران - پارسیان نیک اندیش - تمدن ایرانی - مقالات و حکایت های تاریخی ایران باستان - زن در ایران باستان - هخامنشیان

لوحه‌های تخت‌جمشید

جمعه 2 مرداد 1388

نویسنده: اهورا مزدا | طبقه بندی:تاریخ ایران باستان، 


لوحه‌های تخت‌جمشید

اسناد بنیادین از نظام‌های اجتماعی و اداری در ایران هخامنشی

در تخت‌جمشید چند گونه کتیبه از دوره هخامنشی دیده شده و به دست آمده است. یکی، سنگ‌نبشته‌های پادشاهان هخامنشی که به زبان و خط میخی «پارسی باستان»  بر روی نمای سنگی‌ کاخ‌ها و بناهای تخت‌جمشید نویسانده شده و معمولاّ با ترجمان آن به خط میخی و زبان‌های «عیلامی» و «بابلی نو (اکدی)» همراه هستند. دوم، لوحه‌های زرین و سیمین داریوش بزرگ که از صندوق‌های سنگی در پایه دیوارهای تالار آپادانا پیدا شد و یکی از لوحه‌های زرین آن در چند سال پیش مفقود و پس از اظهارنظرهای فراوان و متناقض در باره سرنوشت آن، در نهایت چنین گفته شد که یکی از مسئولان موزه ایران باستان آنرا ربوده و «آب» کرده است. سوم، کتیبه‌هایی که بر روی اشیایی همچو سنگ وزنه، مهر، دستگیره در، آجرهای لعابدار و آوندهای گوناگون دیده شده است. بجز اینها، تعداد فراوانی کتیبه‌های جعلی در بسیاری از موزه‌های دنیا وجود دارند که به اندازه‌ای با مهارت ساخته شده‌اند که تا مدت‌ها جعلی بودن آنها دانسته نشد و در کتاب‌ها و کاتالوگ‌های قدیمی‌تر جزو آثار هخامنشی معرفی شده‌اند.

لوحه‌های تخت‌جمشید و پیدایی آنها     اما گونه دیگری از کتیبه‌های تخت‌جمشید که موضوع این گفتار است، عبارت است از حدود سی هزار لوحه گلی یا «گل‌نوشته» که در کاوش‌های باروی استحکامات خاوری تخت‌جمشید و نیز در کاخ خزانه بدست آمدند. این لوحه‌ها در کاوش‌های سال‌های 13-1312 و 17-1316 کشف شده‌اند. بیشتر آنها که از باروی استحکامات شمال خاوری به دست آمدند، به نام «لوحه‌های بارو/ استحکامات» با علامت اختصاری (PF) و بخش دیگری که از کاخ خزانه در جنوب خاوری تخت‌جمشید پیدا شدند به نام «لوحه‌های خزانه» با علامت اختصاری (PT) شناخته می‌شوند.

 


یکی از لوحه‌های گلین تخت‌جمشید
بدست‌آمده از کاخ خزانه
سال پانزدهم پادشاهی خشایارشا
سند پرداخت دستمزد کارگران هندی
23×55×72 میلیمتر
شماره کاوش: PTT 29
بررسی و منتشر‌شده توسط جرج کامرون
تهران، موزه ایران باستان
 
 
ماندگاری لوحه‌ها تا به امروز     شمار این لوحه‌ها در اصل بسیار بیشتر از این تعداد بوده است؛ اما به دلیل اینکه بر روی گل رس خام یا نپخته نوشته شده بوده‌اند و قرار هم بر این نبوده که برای زمان‌های بسیار دوری از آنها نگهداری شود، به مرور زمان از بین رفته‌اند. اما اینکه چرا همین تعداد از لوحه‌ها تاکنون سالم باقی مانده‌اند، داستان شگفتی دارد. پس از یورش سپاه اسکندر مقدونی به ایران‌زمین در سال 330 پیش از میلاد (تقریباّ 170 سال پس از نگارش لوحه‌ها)؛ گرمای شدید ناشی از آتش‌سوزی کاخ خزانه و تالار صدستون (که در کنار باروی خاوری قرار دارد) موجب پخته‌شدن و استحکام بیشتر آن لوحه‌های گلی، و پایدار‌ ماندن آنها تا به امروز می‌شود.
شکل ظاهری     این لوحه‌ها تقریباّ به اندازه یک کف دست هستند و بر روی گل خام نوشته و نگهداری می‌شده‌اند. هر لوح در چند نسخه نوشته می‌شده تا برای بایگانی ادارات دیگر شهرهای مورد نیاز فرستاده شوند و یکی هم در بایگانی تخت‌جمشید نگهداری شود. بر کنار حدود 600 لوحه، اثر چند مهر فشاری و غلتان باقی مانده است که متعق به صادرکننده و دریافت‌کننده آن سند بوده است. نقش و نگارهای این مهرها نیز می‌توانند آگاهی‌های فراوانی از هنر و باورهای آن روزگار را در اختیار بگذارند. به موجب همین لوحه‌ها دانسته شده است که از چرم و اوراق پوست‌گیاهی (در فارسی باستان به نام «پَـوَسـتا») نیز برای نوشتن بهره‌برداری می‌شده که امروزه هیچ نمونه‌ای از آن به دست نیامده است.
زمان نگارش     محتوای این لوحه‌ها نشان می‌دهد که تاریخ نگارش لوحه‌های بارو به سال‌های 509 تا 494 پیش از میلاد، یعنی سال‌های سیزدهم تا بیست و هشتم پادشاهی داریوش بزرگ بر می‌گردد. اما لوحه‌های خزانه در فاصله سال‌های 492 تا 458 پیش از میلاد، یعنی در فاصله سی‌امین سال پادشاهی داریوش بزرگ تا هفتمین سال پادشاهی اردشیر یکم نوشته شده‌اند.
خط و زبان     تقریباّ همگی لوحه‌ها به خط و زبانی نگاشته شده‌اند که امروزه به خط و زبان «عیلامی» معروف هستند. امروزه اطلاعی از نام واقعی این خط و زبان در دست نیست. بجز این، حدود 500 لوح به زبان آرامی (آریایی)، 80 لوح همراه با ترجمه به آرامی، سه لوح به زبان بابلی نو (اکدی)، یک لوح به زبان یونانی و یک لوح دیگر به زبان فریگیه‌ای نوشته شده است. شنیده‌ام که چند لوح هم به خط و زبان پارسی باستان به دست آمده است که هنوز آگاهی کاملی در این باره ندارم.
امانت به دانشگاه شیکاگو     از آنجا که کاوش‌های تخت‌جمشید توسط هیئتی از دانشگاه شیکاگو انجام می‌شد، چنین توافق شد که لوحه‌ها برای خوانش و پژوهش بر روی آن، به صورت امانت به دانشگاه شیکاگو منتقل شوند. دانشگاه پس از چند سال، شماری از لوحه‌ها که از شدت آسیب‌دیدگی، خواندن آنها امکان‌پذیر نمی‌شد را به ایران بازگرداند و پژوهش بر روی شماری از آنها که سالم‌تر و خواندنی‌تر بودند را آغاز کرد. پس از آن تعداد 300 لوح دیگر به ایران بازگردانده شده و بقیه آن همچنان در امانت دانشگاه شیکاگو است.
پژوهش و خوانش لوحه‌ها      نخستین گزارش و ترجمان متن لوحه‌ها توسط ایران‌شناس بزرگ و متخصص زبان‌های باستانی ایرانی، یعنی جرج کامرون (G. Cameron) انجام شد. او دستاورد پژوهش ماندگار خود را در کتابی به نام لوحه‌های خزانه تخت‌جمشید (Persepolis Treasury Tablets) در سال 1948 در شیکاگو منتشر کرد. کتابی که هیچگاه در کشور ایران ترجمه و منتشر نشد. پس از آن ریچارد هالوک (R. T. Hollock) همتای دیگر کامرون، کار را بر روی حدود دو هزار لوحه‌ بدست آمده از باروی تخت‌جمشید ادامه داد و گزارش و ترجمان خود را در کتاب گرانقدر لوحه‌های استحکامات تخت‌جمشید (Persepolis Fortification Tablets) در سال 1969 در شیکاگو منتشر ساخت و پس از آن نیز مقاله‌های متعددی در این زمینه در نشریات گوناگون به چاپ رساند. او در سال 1977 خبر از خوانش 4500 لوح دیگر را داد که پس از درگذشت او، تکمیل و منتشر نشدند. این کتاب و مقاله‌ها نیز هیچگاه به دیده ایرانیان نیامد تا در اندیشه ترجمه و انتشار آن باشند. در واقع دنیای شگفت نهفته در این کتیبه‌ها که از آن ایرانیان است با بی‌توجهی عمیق و گسترده آنان روبرو شد. 
محتوا و مضمون لوحه‌ها     این لوحه‌ها برخلاف دیگر کتیبه‌های هخامنشی تخت‌جمشید که بیانیه‌ها و گفتارهایی رسمی برای همگان و برای آیندگان بوده، برای خواندن عموم نوشته و عرضه نشده‌ بوده‌اند و در واقع اسناد داخلی و حسابداری کارکنان تخت‌جمشید و یک بایگانی اداری بوده است. آنها بازگوکننده رویدادهای رسمی و حکومتی و سیاسی نیستند، بلکه در کنار آگاهی‌های فراوان دیوانی و اداری، اطلاعات فراوانی از زندگی روزمره و روزگار مردمان عصر هخامنشی در اختیار ما می‌گذارند که تاکنون با کمبود حیرت‌انگیزی در زمینه منابع و اسناد آن روبرو بوده‌ایم. البته بجز لوح‌های تخت‌جمشید، چندین بایگانی اداری دیگر از عصر هخامنشی در مصر و بابل (همچو بایگانی «موروشو») پیدا شده است.
کشف این لوحه‌ها و خوانش آنها، انقلابی در دنیای تاریخ و باستان‌شناسی هخامنشی بشمار می‌رفت. چرا که اکنون پژوهشگران بجز کتیبه‌های رسمی و آثار مکتوب تاریخ‌نگاران یونان، به سرچشمه‌ای غنی و گسترده از اسناد هخامنشی دست یافته‌اند که چون برای همگان نوشته نشده بوده‌ و قصد تبلیغ و کسب مشروعیت و یا هرگونه ملاحظه‌های سیاسی و تأثیرگذاری بر افکار عمومی را در سر نداشته‌‌اند؛ از ارزش استنادپذیری فراوانی برخوردار بوده‌ و هستند. از سوی دیگر، هیچ تاریخ‌نگار یا سیاستمداری نمی‌توانسته است مانند همیشه متن تاریخی آنرا به نفع اهداف خود تحریف و بازنویسی کند. محتوای لوحه‌ها نشان داد که سخنان بسیاری از مورخان عصر کلاسیک یونان همچو هرودوت، تا اندازه‌ای نادرست بوده است. نشان داد که برخلاف برخی ادعاها، یونانیان در ساخت تخت‌جمشید مشارکتی نداشته‌اند. نوشته‌های روی لوحه‌‌ها آگاهی‌های فراوانی از نظام گاهشماری خورشیدی- مهی هخامنشی و نیز بسیاری از نام‌های کسان و نام‌های جغرافیایی (همچو شیراز و نیریز) بدست می‌دهد.
به موجب این لوحه‌ها، ما امروز دانسته‌ایم که سازندگان تخت‌جمشید را بردگان تشکیل نمی‌دادند، بلکه مردان و زنان آزاده‌ای بوده‌اند که به اندازه تخصص خود و کاری که انجام می‌داده‌اند، دستمزد می‌گرفته‌اند. به آنان نه تنها دستمزدی شایسته، که گاه پاداش و هدیه و کمک هزینه جنسی نیز پرداخت می‌شده است. آنان می‌توانسته‌اند به هنگام پیمان زناشویی، در هنگام زایش نوزادی تازه‌رسیده، در جشن‌ها و بیماری‌ها از این پاداش برخوردار شوند. زنان در تخت‌جمشید نه تنها کار می‌کرده‌اند، بلکه پابه‌پای مردان در کارهای تخصصی و مدیریت شرکت داده می‌شدند. نوجوانان به کارآموزی می‌پرداختند و کودکان در ساعت‌های کاری والدین در کودکستان تخت‌جمشید نگهداری و تربیت می‌شده‌اند. لوحه‌ها حاکی از آن است که پرداخت نهایی و ریزه‌کاری‌های سنگ‌نگاره‌های باشکوه تخت‌جمشید، بیشتر دستاورد هنر و توانایی‌های زنان هخامنشی است.
نظام اداری تخت‌جمشید کاملاّ دقیق و منظم بوده است. دستمزدها و پاداش‌ها و کمک هزینه‌ها در اسناد متعدد ثبت و از سوی طرفین مهر می‌شده است. آنگاه این اسناد به دقت طبقه‌بندی و بایگانی می‌شده‌اند و رونوشتی از آن بسته به نیاز، برای نواحی و شهرهای دیگر فرستاده می‌شده است. هیچکس از این رویه مستثنا نبوده و مخارج بزرگان و وابستگان دربار و حتی شخص پادشاه به دقت بازبینی و حسابرسی می‌شده است.  
لوحه‌ها به ما پاسخ می‌دهند که در ایران هخامنشی هیچ دینی به عنوان دین رسمی شناخته نمی‌شده و هیچ دینی نیز تبلیغ نمی‌شده است. اما در عین‌حال باورمندان به همه ادیان از پشتیبانی حکومت برخوردار بوده‌اند. پیروان همه ادیان نه تنها در امور داخلی خود آزاد بوده‌اند، بلکه برای آیین‌های ویژه خود مقرری و کمک هزینه دریافت می‌داشته‌اند.

نظرات() 
http://diaplanpens.strikingly.com/
یکشنبه 2 تیر 1398 09:43 ب.ظ

You mentioned that superbly.
look here cialis cheap canada cialis 100 mg 30 tablet cialis daily best generic drugs cialis prices on cialis 10 mg cialis sale online cialis y deporte cialis diario compra cialis generique 5 mg buy online cialis 5mg
http://enrocu.strikingly.com/
یکشنبه 2 تیر 1398 06:30 ق.ظ

Awesome posts. Regards!
cialis generisches kanada cialis generique 5 mg tesco price cialis miglior cialis generico generic cialis at walmart cialis prices in england cialis canada on line deutschland cialis online viagra or cialis cialis 20 mg effectiveness
http://meoglobac.strikingly.com/
پنجشنبه 30 خرداد 1398 01:06 ب.ظ

You suggested this exceptionally well!
cialis 20mg cialis tablets preis cialis 20mg schweiz cialis authentique suisse no prescription cialis cheap cialis en 24 hora cialis para que sirve 200 cialis coupon buy original cialis viagra cialis levitra
Generic cialis
چهارشنبه 29 خرداد 1398 07:00 ب.ظ

Nicely put. Regards!
click here cialis daily uk are there generic cialis venta de cialis canada cialis billig cialis generisches kanada cialis 50 mg soft tab recommended site cialis kanada buy online cialis 5mg cialis en mexico precio cialis for sale in europa
cialis baratos compran uk
چهارشنبه 29 خرداد 1398 02:52 ق.ظ

Many thanks! Loads of info!

prix cialis once a da generic cialis pill online cialis professional from usa cialis 30 day sample cialis dosage amounts 5 mg cialis coupon printable buy generic cialis cialis kaufen how does cialis work cialis lilly tadalafi
Buy cialis
سه شنبه 28 خرداد 1398 04:12 ق.ظ

Many thanks, Ample posts.

callus generic cialis soft gels 200 cialis coupon cialis 5 mg funziona cialis en mexico precio cialis canadian drugs tadalafil 10 mg cialis tablets australia wow cialis tadalafil 100mg wow cialis 20
http://liegravruff.strikingly.com/
دوشنبه 27 خرداد 1398 01:17 ب.ظ

You actually said it fantastically.
get cheap cialis best generic drugs cialis when will generic cialis be available the best site cialis tablets where do you buy cialis cialis baratos compran uk cialis italia gratis cialis prices we recommend cialis info recommended site cialis kanada
http://tiodisri.strikingly.com/
شنبه 25 خرداد 1398 07:15 ب.ظ

Many thanks! Good information.
cialis in sconto cialis 20 mg best price generic cialis 20mg tablets only now cialis for sale in us cialis coupon cialis daily dose generic generico cialis mexico cialis pills boards viagra cialis levitra how to purchase cialis on line
http://veapore.strikingly.com/
شنبه 25 خرداد 1398 04:55 ق.ظ

Thank you. Plenty of facts!

fast cialis online il cialis quanto costa cialis prices cialis qualitat fast cialis online buy cialis sample pack generic cialis at the pharmacy costo in farmacia cialis cialis 20 mg effectiveness online prescriptions cialis
Buy cialis
جمعه 24 خرداد 1398 12:27 ق.ظ

Thank you! Lots of write ups.

order a sample of cialis cialis ahumada cialis billig acquisto online cialis cialis 20 mg cialis coupons printable cialis cipla best buy cialis 200 dollar savings card cheap cialis cialis mit grapefruitsaft
http://lidicon.strikingly.com/
پنجشنبه 23 خرداد 1398 10:51 ق.ظ

Reliable info. Thanks!
comprar cialis 10 espa241a cialis per paypa we choice free trial of cialis ou acheter du cialis pas cher canada discount drugs cialis only best offers 100mg cialis cialis taglich generic cialis pro cipla cialis online canadian drugs generic cialis
buy cialis from canada
چهارشنبه 22 خرداد 1398 08:46 ب.ظ

Nicely put, Thanks a lot!
cialis prezzo al pubblico order cialis from india cialis without a doctor's prescription click here to buy cialis tadalafil 20 mg tadalafil generic calis female cialis no prescription cialis uk next day venta cialis en espaa
http://cialisvie.com/
دوشنبه 20 خرداد 1398 08:18 ب.ظ

This is nicely put! !
cialis online dosagem ideal cialis how does cialis work cialis therapie cialis with 2 days delivery callus cialis 200 dollar savings card cialis 5 mg scheda tecnica purchase once a day cialis try it no rx cialis
cialisvie.com
یکشنبه 19 خرداد 1398 02:30 ب.ظ

You expressed this perfectly!
enter site natural cialis cialis usa cost if a woman takes a mans cialis cialis daily reviews we like it cialis soft gel achat cialis en itali cialis in sconto 40 mg cialis what if i take cialis ahumada cialis canadian drugs
cialisvie.com
شنبه 18 خرداد 1398 08:55 ق.ظ

Incredible quite a lot of great tips!
tadalafil we choice free trial of cialis cialis sans ordonnance effetti del cialis purchase once a day cialis cialis australian price cialis 100mg suppliers cialis prezzo in linea basso tesco price cialis cialis coupons printable
http://canadianpharmacyonl.com/
شنبه 24 فروردین 1398 02:55 ق.ظ

Helpful forum posts. Cheers.
no 1 canadian pharcharmy online canadian discount pharmacies in ocala fl canada pharmacies canadian online pharmacies legitimate canadian pharmacys canada online pharmacies legitimate canadianpharmacy buy vistagra online safe canadian pharmacycanadian pharmacy how safe are canadian online pharmacies
buy cialis us pharmacy
جمعه 16 آذر 1397 09:21 ق.ظ

Information certainly considered!!
buy generic cialis cialis pills price each look here cialis cheap canada click now cialis from canada buy cialis cheap 10 mg cialis taglich price cialis wal mart pharmacy generic cialis pill online cialis alternative buy name brand cialis on line
Cialis canada
پنجشنبه 15 آذر 1397 02:14 ب.ظ

Fine write ups. With thanks!
the best site cialis tablets miglior cialis generico enter site 20 mg cialis cost we recommend cialis info wow look it cialis mexico cialis for bph buy cialis online cheapest cialis rezeptfrei what is cialis cialis 200 dollar savings card
buy tadalafil no prescription
چهارشنبه 14 آذر 1397 06:10 ب.ظ

You suggested that superbly.
cipla cialis online cialis 5 mg buy cilas we choice cialis pfizer india click here cialis daily uk generic cialis 20mg tablets cialis from canada cialis tadalafil buy brand cialis cheap cialis en mexico precio
buy cialis delhi
چهارشنبه 14 آذر 1397 04:59 ق.ظ

Fantastic data. Cheers.
buy cialis uk no prescription cialis 5mg viagra or cialis 40 mg cialis what if i take cialis alternative are there generic cialis wow look it cialis mexico cialis qualitat cialis wir preise cialis tadalafil online
Cialis pills
سه شنبه 13 آذر 1397 05:48 ب.ظ

Good data. Thanks!
generic for cialis only here cialis pills cialis 20 mg cost cialis tablets for sale costo in farmacia cialis cialis arginine interactio cialis 20 mg cost cuanto cuesta cialis yaho cialis taglich cialis 5 mg buy
Cialis 20 mg
دوشنبه 12 آذر 1397 06:13 ق.ظ

Truly plenty of excellent tips!
how do cialis pills work warnings for cialis cialis for sale south africa cialis savings card try it no rx cialis cialis wir preise acquisto online cialis canadian discount cialis cialis from canada tadalafil 10 mg
Buy generic cialis
یکشنبه 11 آذر 1397 06:02 ب.ظ

Terrific material. Cheers.
miglior cialis generico cialis dosage buy cialis online cheapest cialis 50 mg soft tab cialis 5 mg funziona only now cialis 20 mg buy name brand cialis on line achat cialis en suisse cialis e hiv does cialis cause gout
Cialis prices
یکشنبه 11 آذر 1397 05:47 ق.ظ

You mentioned that superbly!
cialis daily cialis therapie cialis daily canadian drugs generic cialis we like it cialis soft gel cialis 100mg suppliers chinese cialis 50 mg how much does a cialis cost ou acheter du cialis pas cher look here cialis cheap canada
Cialis prices
شنبه 10 آذر 1397 06:28 ب.ظ

Thank you! Useful information!
best generic drugs cialis cialis manufacturer coupon cialis price thailand interactions for cialis price cialis best can i take cialis and ecstasy cialis generico milano cialis mit grapefruitsaft generic cialis at the pharmacy how to buy cialis online usa
buy cheap cialis in canada
شنبه 10 آذر 1397 05:24 ق.ظ

Reliable tips. Thanks.
prescription doctor cialis brand cialis generic where do you buy cialis purchase once a day cialis cialis per paypa cialis generique buy cialis uk no prescription enter site 20 mg cialis cost cialis uk next day cialis generika
Cialis online
جمعه 9 آذر 1397 06:22 ق.ظ

You said it very well.!
cialis preise schweiz achat cialis en europe cialis patentablauf in deutschland cialis 20 mg cost comprar cialis 10 espa241a usa cialis online cialis 100 mg 30 tablet cheap cialis cialis flussig are there generic cialis
buy generic cialis
پنجشنبه 8 آذر 1397 07:04 ب.ظ

Terrific facts. With thanks.
generic cialis in vietnam cialis diario compra we like it cialis price canadian discount cialis i recommend cialis generico cialis tablets tadalafil 10 mg cialis daily reviews cialis generique 5 mg only now cialis 20 mg
buy cialis no rx
پنجشنبه 8 آذر 1397 07:18 ق.ظ

With thanks. I enjoy it!
price cialis wal mart pharmacy cialis tablets australia cialis patentablauf in deutschland viagra cialis levitra cialis 50 mg soft tab cialis therapie cialis 5 mg funziona we recommend cialis best buy online prescriptions cialis safe site to buy cialis online
buy cialis usa
چهارشنبه 7 آذر 1397 06:23 ب.ظ

Truly a lot of beneficial knowledge.
cialis canada on line can i take cialis and ecstasy cialis cipla best buy overnight cialis tadalafil weblink price cialis we like it safe cheap cialis viagra or cialis click here cialis daily uk cialis pills cialis price thailand
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نمایش نظرات 1 تا 30

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : اهورا مزدا

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان

← صفحات جانبی


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :