تاریخ ، تمدن و فرهنگ ایران
پاینده ایران » زنده باد آزادی » جاوید ایران زمین
تاریخ ایران - فرهنگ و آداب پارسیان - امپراطوری ایران - پارسیان نیک اندیش - تمدن ایرانی - مقالات و حکایت های تاریخی ایران باستان - زن در ایران باستان - هخامنشیان

5 ظهور زردشت

جمعه 6 شهریور 1388

نویسنده: اهورا مزدا | طبقه بندی:تاریخ ایران باستان، زرتشت، 

5 ظهور زردشت

  دین ایران پیش از زردشت 

كتاب مقدس پارسیها  اهورمزدا
ارواح پاك و ارواح پلید

مبارزة میان آنها برای تسلط بر جهان

 

a

بنا بر داستانهای ایرانی، چند قرن قبل از میلاد مسیح، پیامبری در ایران- وئجه،
یعنی »وطن آریاییها «، ظهور كرده بود كه مردم زمان او را زره توشتره ( = زردشت
كنونی) می نامیدند، ولی یونانیان، چون از تلفظ نام فارسی این پیامبر عاجز بودند، نام
وی را به صورت زوروآسترس تلفظ می كردند . مطابق روایات، تولد وی رنگ
آسمانی داشت، و آن چن ان بود كه فرشتة نگاهبان وی به درون گیاه »هومه « رفت و، با
شیره ای كه از آن گرفته بود، به تن كاهنی كه قربانی مقدس می كرد درآمد؛ در همین
زمان شعاعی از جلال آسمانی به سینة دختری فرود آمد كه نسب عالی و شریف
داشت. آن كاهن دختر را تزویج كرد، و دو زندانی تن های ای شان، یعنی فرشته و
شعاع، درهم آمیختند، و از آن میان زردشت به وجود آمد . در همان روز كه متولد
شد به صدای بلند خندید؛ ارواح پلیدی كه برگرد هر موجود زنده ای جمع می شوند
ترسناك و پریشان شدند و از كنار وی گریختند . چون سخت دوستدار حكمت و
عدالت بود، خود را از اجتماع مردم بیرون كشید و در تنهایی كوهستان زندگی
می كرد و خوراكش پنیر و میوه های زمین بود . شیطان خواست تا وی را بفریبد، ولی
كامیاب نشد. سینه اش را به ضرب خنجر دریدند و اندرونة وی را با سرب گداخته
پركردند، ولی زردشت لب به شكایت نگشود و از ایمان به اهورمزدا، پروردگار نور
وخدای بزرگ، دست بر نداشت . اهورمزدا بر وی ظاهر شد و كتاب اوستا، یا »كتاب
www.persiahistory.org

29
معرفت حكمت « ، را در كف وی گذاشت و به او فرمان داد كه مردم را به آن بخواند
و پند دهد . مدت درازی همه او را ریشخند می كردند و آزارش می دادند، تا اینكه
شاهزاده ای ایرانی، به نام ویشتاسپ یاهیشتاسپ، سخنان وی را شنید و فریفتة آنها شد،
و وعده كرد كه دین تازه را میان مردم پراكنده سازد . به این ترتیب بود كه دین
زردشتی در جهان پیدا شد . زردشت خود مدت درازی بزیست، تا اینكه برقی از
آسمان بر او زد و آن پیغمبر به آسمان صعود كرد .
نمیتوان گفت كه چه اندازه از این داستان راست است؛ ممكن است یوشعی
همانند یوشع بنی اسرائیل وی را كشف كرده باشد . یونانیان معتقد بودند كه وی
شخصیتی تاریخی است، و زمان وی را 5500 سال قبل از زمان خود می دانستند؛
بروسوس بابلی زمان وی را نزدیكتر و تاریخ 2000 ق م میداند؛ اما آن دسته از مورخان
جدید كه به وجود او عقیده دارند تاریخ حیات وی را میان قرنهای دهم و ششم قبل
از میلاد می دانند . در آن هنگام كه زردشت در میان اجداد پارسیها و مادیها ظهور
كرد، دریافت كه مردم جانوران، زمین، آسمان، و نیاكان خود را می پرستند؛ عناصر
آن دین باستانی وخ دایان آن با دین هندوان عصر ودایی اشتراك فراوان داشت.
بزرگترین خدایان، در دین پیش از زردشتی، میترا خداوند خورشید، و آناهیته، الاهة
زمین و حاصلخیزی، و هومه گاوخدایی بود كه مرده و دوباره زنده شده و خون خود
را، همچون نوشابه ای كه حیات جاودانی می آورد، به فرزند ان آدم بخشیده بود؛
پرستش این خدا در نزد ایرانیان قدیم چنان بود كه شیرة مستی آور »هومه « را
می نوشیدند، و آن گیاهی بود كه بر دامنة كوههای ایران زمین می رویید . زردشت را
این خدایان اولیه و شعایر میخوارگی ناخوش آمد وبرضد مغان یا مجوسان، یعنی
كاهنانی كه به این خ دایان نماز می گزاردند و برای آنها قربانی می كردند، قیام كرد و،
با شجاعتی كه از شجاعت معاصران وی - عاموس و اشعیا - كمتر نبود، اعلان كرد كه
در جهان جز خدای یگانه، یعنی اهورمزدا، پروردگار آسمان و روشنی، خدای
www.persiahistory.org
30
دیگری نیست، و خدایان دیگر مظهر وی و صفتی از صفات او ه ستند. شاید داریوش
اول، كه مذهب زردشت را پذیرفت، چنان می پنداشت كه این دین می تواند
الهامبخش ملت و مایة تقویت بنیان حكومت وی باشد؛ به همین جهت، از همان زمان
كه به تخت سلطنت نشست، به جنگ با كاهنان مجوس و برانداختن آداب پرستش
قدیم پرداخت و دین زردشتی را دین ر سمی دولتی قرار داد .
كتاب مقدس دین زردشتی مجموعه ای است از كتابهایی كه یاران و مریدان
پیغمبر گفته ها و دعاهای وی را در آن جمع آوری كرده بودند، و پیروان متأخر وی به
آن نام »اوستا « داده اند . آنچه برای خوانندة غیر ایرانی این زمان مایة وحشت می شود
این است كه به وی گفته شود مجلدات بزرگی از »اوستا « كه بر جای مانده - اگر چه
از »كتاب مقدس « ما كوچكتر است- خود جزء بسیار كوچكی است از آنچه خداوند
به پیامبر خود زردشت وحی فرستاده بود . آنچه از این كتاب كهن بر جای مانده،
درنظر بیگانگان و كوته فكران، همچون مخلوط پریشانی از دع اها و سرودها و
افسانه ها و مراسم دینی و قوانین اخلاقی جلوه گر می شود، كه در جاهای مختلف آن
كلمات زیبا و طرز بیان به آن رونق خاص بخشیده و نمایندة اخلاص بدون شایبه و
بلندی اخلاقی و تقوایی است كه به صورت غنایی جلوه گر می شود . مانند كتاب
»عهد قدیم « مسیحیان، تأ لیف آن شكل التقاطی دارد و گزیده ها را در آن جمع
كرده اند. مرد محقق، كه به مطالعة آن بپردازد، در خلال آن خدایان و حتی گاهی
كلمات و جمله های كتاب هندی »ریگ - ودا « را می یابد، به حدی كه بعضی از
دانشمندان هندی چنان عقیده دارند كه »اوستا « وحی اهورمزدا نیست، بلك ه از كتب
ودایی اقتباس شده؛ در جاهای دیگری از »اوستا « فقراتی دیده می شود كه ریشة بابلی
دارد، مانند فقرات مربوط به آفرینش جهان در شش مرحله (آسمانها، آبها، زمین،
گیاهان، جانوران، انسان )؛ پیدا شدن همة افراد آدمی از یك پدر و یك مادر؛
آفرینش بهشتی بر روی زمین؛ خ شمگین شدن آفریدگار بر آفریده های خود، و عزم
www.persiahistory.org
31
كردن وی بر آنكه طوفانی بر آنان مسلط سازد تا جز گروه اندكی، همه را نابود سازد .
ولی عناصر خالص ایرانی كتاب به اندازه ای فراوان است كه مجموع آن رنگ كلی
ایرانی پیدا می كند: فكر اساسی در آن ثنویت عالم است، و اینكه در جهان مدت
دوازده هزار سال میان اهورمزدا و شیطان، به نام اهریمن، مبارزه درگیر بوده است :
بزرگترین فضیلتها پاكی ودرستی است، كه به آدمی زندگی جاودانی می بخشد؛
مردگان را نباید، مانند یونانیان و یهودیان پلید، به گور كنند یا بسوزانند، بلكه باید
آنها را به حال خود گذارند تا طعمة سگان و پرندگان شكاری شوند .
خدای زردشت، در ابتدای كار، همان »فلك كلی آسمانها « بود . اهورمزدا
»سقف جامد آسمان را به جای لباس بر خود پوشیده … و پیكر او روشنی و جلال
اعلاست، و ماه و خورشید دو چشم اوست «. در زمانهای متأخر كه دین ازدست
پیغمبران خار ج شد و در اختیار سیاستمداران قرار گرفت، خدای بزرگ به صورت
شاه عظیم الجثه ای درآمد كه عظمت هولناكی دارد . اهورمزدا را، كه آفریننده و مدبر
جهان بود، گروهی مقدسات پایینتر از وی در كارگرداندن جهان دستیاری می كردند،
كه درابتدا آنها را به صورت اشكال و نیروهای طبی عی مانند آب و آتش و خورشید و
ماه و باد و باران تصور می كردند . بزرگترین كاری كه به دست زردشت انجام گرفت
آن بود كه خدای خودرا به صورتی معرفی میكرد كه برتر ازهمة این چیزهاست؛ آنچه
در كتاب وی آمده ، از حیث جلال و شكوه، همسنگ نوشته های كتاب ایوب است :
از تو می پرسم، ای اهورا، براستی مرا از آن آگاه فرما . كیست نگهدار این
زمین در پایین و سپهر (در بالا ) كه به سوی نشیب فرود نیاید؟ كیست
آفرینندة آب و گیاه؟ كیست كه به باد و ابر تندروی آموخت؟كیست، ای
مزدا، آفرینندة منش پاك؟
مقصود از این »منش پاك « عقل انسانی نیست، بلكه منظ ور حكمت الاهی
است، كه تقریباً با لوگوس یا »كلمة الله « اختلافی ندارد، و اهورمزدا آن را
www.persiahistory.org
32
وسیلة آفرینش كاینات قرار می دهد . زردشت برای اهورمزدا هفت جلوه یا هفت
صفت بر می شمارد كه عبارت است از : نور، منش پاك، راستی، قدرت، تقوا، خیر،
فنا ناپذیری . ولی پیروان وی، چون به شرك و پرستیدن ربهای متعدد عادت داشتند،
به این صفات رنگ اشخاص دادند و آنها را امشاسپندان یا قدیسان جاودانی نام
نهادند، و چنان معتقد شدند كه این امشاسپندان در زیر نظر اهورمزدا جهان را
می آفرینند و بر آن تسلط دارند؛ به این ترتیب بود كه یكتاپرستی عالی مؤ سس این
دین، در میان مردم، به صورت شرك درآمد؛ این كاری است كه پس از آن در دین
مسیحی نیز صورت گرفت. علاوه بر ارواح مقدس امشاسپندان، پارسیان نیز به
فرشتگان معتقد بودند و چنان می پنداشتند كه هر كس، از زن و مرد و خرد و كلان،
فرشتة نگاهبان خاصی برای خود دارد . دینداران چنان باور داشتند كه در كنار این
فرشتگان و قدیسان جاودانی، كه آدمی را در آراستن خود به فضایل و رهبری
دستگیری می كنند، هفت دیو (شیطان) یا روح پلید نیز در فضا در پروازند و پیوسته بر
آنند كه انسان را به گناه ورزیدن و جنایت كردن وادارند، و همیشه با اهورم زدا و
مظاهر حق و نیكی در حال جنگ به سر می برند . سر دستة این شیاطین انگره مئین یوه،
یا اهریمن فرمانروای تاریكی و حاكم بر عالم سفلا و نمونة اول شیطان پر كاری است
كه ظاهراً یهودیان آن را از پارس اقتباس كرده و همچون میراثی به جهان مسیحیت
انتقال داده اند . برای آوردن مثالی برای پركاری اهریمن، باید گفت كه آفرینندة مارها
و حشرات موذی و ملخ و مورچه و زمستان و تاریكی و جنایت و گناه و لواط و
حیض و آفات دیگر زندگی را همین شیطان می دانسته اند؛ همین ابداعات شیطان
سبب خراب شدن بهشتی شد كه اهورمزدا، در آغاز آفرینش جهان، پد ر و مادر نوع
بشر را در آن منزل داده بود . چنان به نظر می رسد كه زردشت به این ارواح پلید
همچون خدایان باطل می نگریسته، و در واقع آنها را جسد خرافی نیروهای مجردی
می دانسته كه سد راه پیشرفت آدمی می شوند؛ ولی پیروان وی آسانتر آن دیدند كه
www.persiahistory.org
33
این نیروها را به صورت موجودات زنده تصور كنند . و به اندازه ای در شخصیت دادن
به آنها مبالغه كردند كه، پس از مدتی، شمارة شیاطین و دیوها در دین پارسیان به
چندین میلیون بالغ شد .
آنچه زردشت آورده بود، در آغاز كار، با عقیدة یكتاپرستی بسیار نزدیك
بود؛ حتی در آن زمان كه اهریمن و ارواح وارد این دین شد، به اندازه ای كه دین
مسیحی با شیاطین و فرشتگان خود از توحید حكایت می كند، آن دین نیز نمایندة
توحید بود. در دین مسیحی ابتدایی، همان گونه كه تعصب و خشكی عبرانی و فلسفة
یونان قابل ملاحظه است، تأثیر ثنویت و تقابل خیر و شر و اهورمزدا و اهریمن پ ارسی
نیز جلب توجه می كند. شاید اندیشة دین زردشتی دربارة خدای جهان چنان بوده
است كه خاطر كسانی را كه روح نقادی داشته و به جزئیات امور توجه می كرده اند
خرسند می ساخته است . اهورمزدا در واقع نماد مجموع قوایی است كه در جهان برای
برپاداشتن حق و عدالت دركارند، و اخلاق فاضله جز از راه همكاری با این قوای
خیر فراهم نمی شود. از این گذشته، ثنویت راهی می گشوده كه تناقضات و انحرافات
از طریق حق را، كه هرگز فكر یكتاپرستی نمی توانسته است مفسر آن باشد، به
صورتی توجیه كنند . اینكه فقهای دین زردشتی، مانند رازوران هند و فیلسوفان
م?در?سی اروپا، گاهی در این اصرار می ورزیدند كه شر، در واقع و نفس الامر، وجود
حقیقی ندارد و مجازی بیش نیست، در حقیقت برای آن بود كه دینی بسازند كه با
نقشه ای كه مردم متوسط الحال پیش خود رسم می كنند، و انتظار دارند پایان صحنة
جهان به صورت اخلاقی باشد، سازگار درآید . به مردم چنان وعده می دادند كه
صحنة آخری زندگی در این عالم - برای آدم عادل و درستكار - با سعادت خاتمه
پیدا می كند: پس از چهار دورة سه هزار ساله، كه در آنها غلبه گاهی با اهورمزدا
است و گاهی با اهریمن، در پایان كار، نیروی بدی شكست می خورد و از جهان
بر می افتد؛ حق در همه جا پیروز می شود، و دیگر هرگز شر و فساد وجود نخواهد
www.persiahistory.org
34
داشت. در آن زمان، نیكوكاران در بهشت به اهورمزدا می پیوندند، و پلیدان در
تاریكی بیرون بهشت فرو می روند و خوراكشان جاودانه سم مهلكی خواهد بود .
www.persiahistory.org

نظرات() 

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : اهورا مزدا

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان

← صفحات جانبی


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
شبکه اجتماعی فارسی کلوب | Buy Website Traffic | Buy Targeted Website Traffic