تبلیغات
تاریخ ، تمدن و فرهنگ ایران - اخلاق زردشتی
تاریخ ، تمدن و فرهنگ ایران
پاینده ایران » زنده باد آزادی » جاوید ایران زمین
تاریخ ایران - فرهنگ و آداب پارسیان - امپراطوری ایران - پارسیان نیک اندیش - تمدن ایرانی - مقالات و حکایت های تاریخی ایران باستان - زن در ایران باستان - هخامنشیان

اخلاق زردشتی

سه شنبه 10 شهریور 1388

نویسنده: اهورا مزدا | طبقه بندی:تاریخ ایران باستان، زرتشت، 

6  اخلاق زردشتی
نگ خیر و شر  آتش جاودانی  جهنم و بهشت  آیین مهر پرستی  مغان  پارسیان

اخلاق زرتشت

چون پیروان دین زردشت جهان را به صورت میدان مبارزه میان خیر و شر
تصور می كردند، با این طرز تصور خویش، در خیال، محرك نیرومندی بیرون از
قوانین طبیعت مقرر می داشتند كه فردا را به كار نیك تشویق می كرد و ضامن اجرای
آن بود. نفس بشری ر ا نیز، مانند صحنة جهان، نبردگاه ارواح پاك با ارواح پلید
می دانستند؛ به این ترتیب، هر كس در نظر ایشان سربازی بود كه خواه نا خواه در صف
خدا یا در صف شیطان می جنگید، و هركار كه به آن برمی خواست یا از آن
خودداری می كرد، خود به خود، به تقویت دستگاه اهورمزدا یا دستگاه اهریمن
می انجامید . با این فرض كه انسان برای رسیدن به اخلاق نیك محتاج به تكیه گاه فوق
طبیعی باشد، باید گفت كه جنبة اخلا قی دین زردشت عالیتر و شگفت انگیزتر از جنبة
دینی و الاهی آن است؛ این طرز تصور به زندگی روزانة آدمی شرافت و مفهومی
می بخشد كه از دید قرون وسطایی نسبت به انسان، كه او را چون كرم ناتوانی تصور
می كرد، یا از دید جاری در این ایام، كه او را دستگاه مكانیكی متحرك خود به خود
تصور می كند، هرگز چنان شرافت و مفهومی برای آدمی فراهم نمی شود . انسان،
مطابق تعلیمات مذهب زردشت، همچون پیادة صحنة شطرنج نیست كه درجنگ
جهانگیر دائمی بدون ارادة خود در حركت باشد، بلكه آزادی اراده دارد، چه
اهورمزدا چنان خواسته است كه انسانها شخصیتهای مستقلی باشند و با فكر و اندیشة
خود كار كنند، و با كمال آزادی در طریق روشنی، یا در طریق دروغ، گام نهند . چه
www.persiahistory.org

36
اهریمن، خود، دروغ مجسم و جاندار، و هر دروغگو و فریبكار بنده و خدمتگزار وی
به شمار می رفت.
ازاین طرز تصوركلی قانون اخلاقی مفصل ودرعین حال ساده ای به وجود آمد
كه بر این قاعدة طلایی تكیه داشت كه »تنها كسی خوب است كه آنچه را برخود روا
نمی دارد، بر دیگران نیز روا ندارد. « به گفتة اوستا، انسان سه وظیفه دارد: »یكی اینكه
دشمن خود را دوست كند؛ دیگر اینكه آدم پلید را پاكیزه سازد؛ و سوم آنكه نادان را
دانا گرداند «، بزرگترین فضیلت تقوا است، و بلافاصله پس از آن، شرف و درستی در
كردار و گفتار است . در میان پارسیها رباخواری رایج نبوده، ولی بازپس دادن وام را
امر واجب و مقدسی می شمردند . در شریعت اوستا (مانند شریعت یهود ) بدترین همة
گناهان كفر و الحاد بود . از روی تن بیه های سختی كه دربارة ملحدان اجرا می شد،
می توان حدس زد كه شك در دین درمیان پارسیان وجود داشته است؛ كسانی را كه
از دین باز می گشتند بدون درنگ اعدام می كردند . بخشندگی و مهربانی، كه
پروردگار همه را به آن فرمان داده بود، عملا شامل حال كفار، یعنی بیگانگان ،
نمی شد، چه آنان گروه پس افتاده ای از مردم تصور میشدند كه اهورمزدا تنها محبت
سرزمین خودشان را به دلشان انداخته بود تا از هجوم و حملة بر ایران زمین غافل
بمانند . به گفتة هرودوت، پارسیان، »خود را از هر جهت بهتر و والاتر از همة مردم
روی زمین می دانستند «؛ چنان باور داشتند كه ملتهای دیگر به آن اندازه به كمال
نزدیكترند كه مرز و بوم ایشان از لحاظ جغرافیایی به سرزمین پارس نزدیكتر باشد، و :
»بدترین مردم كسانی هستند كه از پارس دورترند . « این سخنان نغمه هایی را به خاطر
می آورد كه این روزها نیز به گوش می خورد و تقریبا همة ملتها چنین تصوری دارند .
چون دینداری و تقوا بزرگترین فضیلت بود، نخستین وظیفة آدمی در زندگی
آن بود كه خدا را بپرستد و تطهیر و قربانی كند و نماز بگزارد . در دین زردشتی روا
نبود كه معبد بسازند یا بت بتراشند، بلكه قربانگاههای مقدسی را بر قلة كوهها و در
www.persiahistory.org
37
داخل كاخها و مركز شهرها بنا می كردند و، برای ادای احترام به اهورمزدا، یا
مقدسات پایینتر از وی، بر بالای آنها آتش می افروختند . خود آتش نیز به عنوان
خدایی پرستش می شد و آن را به نام »اتر « می نامیدند، و عقیده داشتند كه فرزند
خدای روشنایی است . آتشدان مركز اجتماع خانواده بود، و سعی داشتند كه آتش
خانوادگی هیچ گاه فسرده نشود، چه این كار یكی از واجبات دین به شمار می رفت .
آتش خاموشی ناپذیر آسمان، یعنی خورشید، را به عنوان مظهر تجسدیافتة اهورمزدا
یا میترا پرستش می كردند؛ این درست مثل كاری بود كه اخناتون در مصر كرد و
پرست ش خورشید را رواج داد . در كتاب مقدس زردشتیان چنین آمده است كه :
»خورشید صبحگاهی باید كه تا نیمروز تقدیس شود، و خورشید نیمروز را باید كه تا
هنگام پسین تقدیس كنند، و خورشید پسین تا شامگاه تعظیم شود … و آنان كه به
بزرگداشت خورشید بر نخیزند، كارهای نیكشان در آن ر وز به حساب نخواهد آمد . «
برای خورشید و آتش و اهورمزدا، چیزهای گوناگون، از قبیل گل و نان و میوه و
مواد خوشبو و گاو و گوسفند و شتر و اسب و خر و گوزن، و در زمانهای قدیمتر،
مانند ملتهای دیگر، آدمیزاد را قربانی می كردند . تنها بوی قربانیها مخصوص خدایان
بود، و گوشت آنها نصیب كاهنان و پرستندگان می شد؛ چه، بنا به گفتة كاهنان،
خدایان جز روح قربانی به چیزی احتیاج نداشتند . عادت قدیم آریایی، كه عبارت از
تقدیم كردن شیرة مستی آور هومه به خدایان بود، پس از ظهور دین زردشتی نیز تا
مدت درازی باقی ماند، گر چه خود زردشت این عا دت را ناخوش داشت، و نامی از
آن در اوستا نیامده است . كاهنان مقداری از این شراب را می چشیدند و بازماندة آن
را میان مؤمنان، كه برای ادای نماز جمع شده بودند، تقسیم می كردند . در آن هنگام
كه فقر مانع آن بود كه مردم چنین قربانیهای اشتهاآوری به خدایان پیشكش كنند، از
راه دعا و نماز به خدایان تقرب می جستند . اهورمزدا نیز، مانند یهوه، حمد و ثنا را
دوست داشت و آن را می پذیرفت؛ به همین جهت، برای بندگان مؤمن فهرست
www.persiahistory.org
38
باشكوهی از صفات و نیكی های خود فراهم كرد كه تلاوت آنها به عنوان دعا مورد
كمال علاقة پارسیها بود .
هر پارسی پارسا، كه با تقوا و درستی زندگی كرده بود، از روبه رو شدن با
مرگ باكی نداشت؛ این مطلب، خود، یكی از رازهای نهفتة دین و دینداری است .
چنان عقیده داشتند كه استیویهاد، خدای مرگ، هركسی را درهرجا كه باشد خواهد
یافت؛ وی همچون جویندة مطمئنی است كه
هیچ انسان فانیی نم ی تواند از چنگ او فرار كند حتی كسانی كه مانند
افراسیاب ترك به زیر زمین پناه برده بودند، از او درامان نماندند؛ وی برای
خود قصری آهنین در زیرزمین به بلندی هزار قامت آدمی ساخته، و صدها
ستون در آن به كار داشته بود؛ در آن قصر، ماه و خورشید و ستارگانی
ساخته بود كه بر بالای آن می گشتند و مانند روز آن را روشن نگاه
می داشتند. افراسیاب در آنجا هر چه می خواست می كرد و زندگی را به
خوشی می گذرانید . با همة قدرت و جادوی خود نتوانست كه از دست
استیویهاد بگریزد و جان به سلامت برد … نیز كسی كه این زمین گرد و
پهناور را، كه كرا نه های آن بسیار دور است، حفر كند و مانند ضحاك در
خاور و باختر عالم در جستجوی زندگی ابدی تلاش كند، هرگز نتیجه ای
به دست نخواهد آورد : وی، با همة قوت و قدرتی كه داشت، نتوانست از
چنگ استیویهاد فرار كند … استیویهاد غافلگیر و پنهانی به دیدار همه كس
می آید، و از هیچ كس مدح و ثنا نمی پذیرد و گول نمی خورد، و به هیچ
كس ابقا نمی كند و جان همه را می ستاند .
و چون اساس دین بر آن است كه با وعده و وعید همراه باشد، و بیم و امید هر
دو كار كند، فرد متدین زردشتی آن گاه می توانست از مرگ نترسد كه همچون
سرباز امینی در صف طرفداران اهورمزدا جنگیده باشد . در ماورای مرگ، كه
www.persiahistory.org
39
ترسناكترین معما به شمار می رفت، دوزخی و تطهیر گاهی (اعراف ) و بهشتی وجود
داشت. همة ارواح ناچار بودند كه پس از مرگ از پلی بگذرند كه پلید و پاكیزه را
ازیكدیگر جدا می كرد : ارواح پاكیزه در آن طرف پل به » سرزمین سرود « فرود
می آمدند و »دوشیزة زیبا و نیرومندی با سینه و پستان برآمده « به آنان خوش آمد
می گفت، و در آن جایگاه جاودانه با اهورمزدا در نعمت و خوشبختی به سر می بردند؛
ولی ارواح پلید نمی توانستند از این پل بگذرند، و در گودالهای دوزخ سرازیر
می شدند؛ هر چه بیشتر گناه ورزید ه بودند، گودال دوزخی آنان ژرفتر بود . این دوزخ
تنها عنوان جهان سفلا را نداشت، كه بنا بر غالب دینهای قدیم همة مردگان، از خوب
و بد، بدون تفاوت به آن فرو می رفتند، بلكه گودال تاریك و ترسناكی بود كه ارواح
گناهكار تا ابد در آن شكنجه می دیدند . اگر نیكیهای كسی بر بدیهای او می چربید،
آن اندازه شكنجه می دید كه از گناهان پاك شود، و اگر گناه فراوان و كار نیك كم
داشت، دوازده هزار سال عذاب می دید و پس از آن به آسمان بالا می رفت . بنا به
عقیدة زردشتیان، پایان جهان نزدیك است و ظهور زردشت آغاز دورة سه هزارسالة
اخیر جهان است؛ پس از آنكه، درزمانهای مختلف، سه پیغمبر از صلب زردشت
ظهور كنند و تعلیمات او را در سراسر جهان منتشر سازند، روز بازپسین فرا می رسد؛
دورة سلطنت اهورمزدا می شود، و اهریمن و تمام نیروهای بدی وی از میان می رود .
در آن هنگام ارواح پاكیزه زندگی تازه ای را، در جهانی كه خالی از شر و تاریكی و
درد و رنج است، آغاز می كنند . »مردگان برانگیخته می شوند و جان به تن های مرده
می آید و نفس به سینه ها باز می گردد … سراسر عالم مادی از پیری و مرگ و تباهی
و انقراض رهایی می یابد و برای همیشه چنین می ماند . «
در اینجا نیز، مانند مرده نا مة مصری، به تهدید روز عظیم رستاخیز و حساب
برمی خوریم؛ چنان به نظر می رسد كه این فلسفة روز محشر، در آن زمان كه پارسیان
بر فلسطین تسلط پیدا كردند، به یهودیان انتقال پیدا كرده باشد . این خود وسیلة بسیار
www.persiahistory.org
40
مؤثری بود كه كودكان را می ترسانید تا پیوسته در فرمان پدر و مادر خویش باشند؛
چون یكی از هدفهای دین آن بوده است كه وظیفة دشوار اطاعت خردسالان از
سالخوردگان را آسانتر سازد، به همین جهت، باید قبول كنیم كه علمای دین زردشتی
در وضع قواعد و اصول دین خود مهارت فراوان داشته اند . به طور كلی، باید گفت
كه دین زردشتی دینی عا لی بود كه نسبت به سایر دینهای معاصر با خود كمتر جنبة
جنگ طلبی و خونخواری و بت پرستی و خرافه جویی داشت، و به همین جهت روا
نبود كه به این زودی از جهان برافتد .
در زمان داریوش اول، این دین نمایندة روحی ملتی بود كه در اوج عزت و
اقتدار خویش به سر می برد . ولی مردم، بیش از آنكه دوستدار منطق باشند، به شعر
عشق می ورزند، و اگر اساطیر و افسانه هایی در كار نباشد ملتها از میان می روند . به
همین جهت بود كه میترا و آناهیته، خدای خورشید و ماه، خدای رویش و
حاصلخیزی و تناسل و روابط جنسی نیز برای خود پرستندگانی داشتند، و در كنار
اهورمزدا خدای رسمی باقی ماندند؛ اسامی آنها در زمان اردشیر دوم دوباره در
نوشته های سلطنتی پیدا شد . از آن به بعد نام میترا روز به روز بزرگتر و نیرومندتر
می شد، و نام اهورمزدا رو به زوال می رفت . چون قرن اول میلادی فرا رسید، پرستش
میترا ( = مهر)، خدای جوان و ز یبا، كه برگرد صورت او هاله ای از نور تصور می شد و
نمایندة یكی بودن اصل قدیمی آن با خورشید به شمار می رفت، در سراسر
امپراطوری روم رواج یافت؛ انتشار همین آیین مهرپرستی بود كه سبب برپا داشتن
عید میلاد مسیح در میان مسیحیان گردید . اگر زردشت فناپذیر بود، در آن هنگام كه
مجسمه های آناهیته یا آفرودیتة ایرانی را، چند قرن پس ازوفات خود، در بسیاری از
شهرهای شاهنشاهی ایران می دید، بسیار شرمنده می شد . نیز بدون شك بر وی سخت
ناگوار بود كه ببیند بسیاری از كتابهای وحی شده به وی را مغان و بزرگان دین به
صورت طلسمهایی برای شفا ی بیماران و اسباب غیبگویی و جادو درآورده اند . پس از
www.persiahistory.org
41
مرگ زردشت، دستگاه كهن مذهبی »مردان حكیم « یا مغان بر وی و تعلیماتش مسلط
شدند، و با وی همان كاری كردند كه روحانیان همة مذاهب، در پایان كار، با
زندیقان و گردنكشان می كنند، و آنان را در تعلیمات و اصول دین خود حل می كنند؛
در ابتدا زردشت را وارد سلسلة مغان كردند و پس از آن وی را به دست فراموشی
سپردند . آن مغان با زهد و تحمل سختی، و بس كردن به یك زن، و پیروی از صدها
آداب و شعایر مقدس، و خودداری از خوردن گوشت و قناعت كردن به لباسهای
ساده و دور از خودنمایی چنان شدند كه، حتی در نظر بیگانگان، و از جمله یونانیان،
به حكمت اشتهار پیدا كردند و تأثیر كلام و نفوذ نامحدودی نسبت به هموطنان خود
به دست آوردند . شاهان پارسی شاگرد ایشان بودند، و تا با آنان مشورت نمی كردند
به كارهای مهم بر نمی خاستند . مغان به چند طبقه قسمت می شدند؛ طبقات بالا مردان
حكیم بودند، و طبقات پایینتر به كارهای غیبگویی و جادوگری و ستاره بینی و
خوابگزاری می پرداختند؛ كلمة انگلیسی Magic كه به معنی جادوگری است، از نام
آنان مشتق شده است . عناصر زردشتی دین پارسی سال به سال رو به زوال بود . گرچه
در زمان سلسلة ساسانیا ن ( 226 - 651 میلادی) این دین از نو رونقی پیدا كرد، ظهور
اسلام و حملة تركان به ایران بكلی آن را از میان برد . اكنون آیین زردشتی، جز در
میان گروه اندكی در ایران، و نزدیك نودهزار پارسیان هندوستان، در جای دیگر
دیده نمی شود. این مردم باقیمانده، با كمال اخلاص، كتاب های مقدس خود را حفظ
می كنند و به مطالعه و تحقیق در آنها می پردازند؛ آتش و آب و خاك و باد را به
عنوان چیزهای مقدس ستایش می كنند، و برای آنكه مردگانشان، با دفن شدن در
زمین یا سوخته شدن در هوا، سبب پلیدشدن خاك و هوا نشوند، آنها را در »دخمه ها «
به اختیار مرغان شكاری می گذارند . این زردشتیان اخلاق عالی و سجایای نیكو
دارند، و خود گواه زنده ای هستند بر اینكه دین زردشتی چه تأثیر بزرگی در تكامل
تمدن نوع بشر داشته است.
www.persiahistory.org

نظرات() 
How can you heal an Achilles tendonitis fast?
دوشنبه 16 مرداد 1396 10:50 ب.ظ
I relish, result in I found just what I was having a look
for. You've ended my 4 day lengthy hunt! God Bless you man. Have a great day.
Bye
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : اهورا مزدا

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان

← صفحات جانبی


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :