تبلیغات
تاریخ ، تمدن و فرهنگ ایران - حمام شیخ بهایی
تاریخ ، تمدن و فرهنگ ایران
پاینده ایران » زنده باد آزادی » جاوید ایران زمین
تاریخ ایران - فرهنگ و آداب پارسیان - امپراطوری ایران - پارسیان نیک اندیش - تمدن ایرانی - مقالات و حکایت های تاریخی ایران باستان - زن در ایران باستان - هخامنشیان

حمام شیخ بهایی

یکشنبه 8 آذر 1388

نویسنده: اهورا مزدا | طبقه بندی:عجایب ایران باستان، 


این مطلب توسط پژوھشگر بزرگ کشور اقای مھندس سرفراز غزنی تعیه شده و در ماھنامه دانشمند به
تاریخ ابان 13?1 بچاپ رسیده و ھمانطور که در بالا گفتم توسط دوست عزیزمان "پیام " برای وبلاک خودش
فرستاده شده . من ھر چقدر که خواستم خلاصه نویسی کنم حقیقتا دلم نیامد و زحمت تایپ را بخودم دادم
تا یادگاری باشد در این وبلاک برای شما عزیزان , ھمانطور که قبلا گفتم با اینکه کار من درباره کتاب و
مطبوعات میباشد اما مطلبی به شیرینی این مطلب ندیده بودم , امیدوارم که شما ھم از ان استفاده کنید و
اگر از اینگونه مطالب اطلاعی دارید انرا به وبلاک خودتان ھدیه کنید .
" اشنائی با شیخ بھائی "

< بھاء الدین عاملی > که نامش محمدبن عزالدین حسین بن عبدالصمد جیعی عاملی حارئی ھمدانی
معروف به شیخ بھائی است در غروب روز پنجشنبه ھفدھم ذی احجه سال 9?3 ھجری قمری ( 92? ش و
1??? میلادی ) در شھر بعلبک لبنان متولد شد و بعدھا ستاره تابناک اسمان علوم و ریاضی و نجوم و ادبیات
و فقه و مھندسی گردید . نبوغ خارق العاده این مرد بجائی رسید که مسائل و مطالب و کارھای او از زمان و
عصر خودش بیش از حد متعارف جلو بود . اجداد بھاء الدین از اھالی جیاع در ناحیه ای بین شام و سوریه
میزیستند که اصل و نسب انھا ھمدانی بوده و از شیعیان متعصب و به مولای متقیان و ال علی ( ع )
دلبستگی باطنی داشتند . چون در انزمان حاکم عثمانی شھر بعلبک با شیعیان خوشرفتاری نمیکرد و به
عناوین مختلف به انھا سختگیری مینمود , ناچار شیعیان منطقه جبل عامل باتفاق تصمیم به مھاجرت گرفتند و
به نقاط مختلف اطراف مسافرت کردند .
" مھاجرت به ایران "
عزالدین , پدر شیخ بھائی ناچار شد باتفاق پسر سیزده ساله اش به ایران بیاید و در شھر قزوین که در انزمان
پایتخت شاه طھماسب صفوی بود سکنی گزیند و چون در انزمان شاه طھماسب صفوی شیعیان را میپذیروفت
, مقدم او را گرامی داشت و او را تحت حمایت خود قرار داد . پدر شیخ بھائی که از نویسندگان و محققان و
اھل مطالعه بود کتاب " عقدالطھماسبی " را در ھمانزمان نوشت . مدتی این خانواده در قزوین بودند و
ھنگامی که شاه عباس پایتختش را به اصفھان منتقل کرد , شیخ بھائی به ھمراه پدرش به اصفھان رفتند .
شیخ بھائی با سعی و مجاھدت بسیار در شبانه روز مدام تعلیم میگرفت . عربی و تفسیر و حدیث را در نزد
پدر فرا گرفت و حکمت و کلام و قسمتی از علوم منقول را از ملا عبدالله یزدی صاحب کتاب " حاشیه در منطق
" و ریاضی را از مولانا فضل بن محمد قائینی در مشھد مقدس اموخت . وی در جوانی به سیر و سیاحت
پرداخت و با مردم شھرھای افغانستان , دمشق , فلسطین و مصر درامیخت و توشه پربار دانشو معرفت را از
خرمن ھر قوم و ملیت و قبیله ای برداشت . شیخ بھائی در سال 98? ھجری قمری برای حج به مکه سفر
کرد و درسال 992 سفر دوم خود را به حجاز اغاز نمود و سپس در سال 1008 (ه .ق ) به ھمراه شاه عباس
صفوی با پای پیاده و بدون انکه سوار بر مرکبی شود عازم مشھد مقدس گردید . ھوش و ذکاوت و اطلاعات
عمیق او کمکم مورد توجه دانشمندان و علمای وقت قرار گرفت و در نتیجه روز به روز به شھرتشافزوده شد ,
بطوریکه فقیھی بنام شیخ منشار که شیخ الاسلام وقت بود او را به جانشینی خود انتخاب و دخترش را به
عقد شیخ بھائی دراورد و پس از در گذشت شیخ منشار شیخ بھائی به جانشینی او منصوب گردید . شیخ
بھائی , حکیم عارف , فقیه , ادیب , ریاضیدان و مھندسی برجسته بود و چون از قدرت سخنوری بھر کافی
داشت در محافل و مجالس ادبی و سیاسی و علمی طرفداران زیادی را کسب کرد تا انجائیکه با توجه به
معلومات و محبوبیتشبه مقام وزارت منصوب شد .
نخستین شاھکارشیخ بھائی تقسیم اب زاینده رود
نخستین کار جالب او تقسیم صحیح و طریقه مھندسی اب زاینده رود به محله ھا و باغات شھر اصفھان بود ,
او با محاسبه دقیق و بدست اوردن امار بارندگی مناطق مختلف اصفھان , حومه و کوھستانھای اطراف و
ھمچنین سرچشمه زاینده
رود , طرح دقیق نھرھا و
شیب و مقطح انھا و سھم
استفاده اب ھر باغ و محله و
منزل , به مشگل و اختلاف
چندین ساله این منطقه پایان
داد . این منطقه تا قبل از
تقسیم اب ھمیشه در حال
نزاع و جنگ و خونریزی قبیله
ای برای تقسیم اب بود و با
این کار شیخ بھائی این
گرفتاری برای ھمیشه فیصله
پیدا کرد . بر اساس این
رساله یا ائین نامه که امروزه
به ان دفترچه مشخصات فنی
میگویند , تقسیم بندی و
استفاده سعی از اب زاینده
رود قانونمند شد و ھنوز بر
مبنای ھمان رونوشت تقسیم مقدار اب باتوجه به حرکت و سرعت و کشش و شیب و حجم مناطق زراعی و
باغات و یا برای استفاده عامه مردم مشخص و معلوم شد است . جالبترین محاسبه شیخ بھائی در این است
www.persiahistory.org
که فصل سیلابی زاینده رود را طی 197 روز اوایل اذر ماه و سپس مدت 1?8 روز برای جریان عادی و منظم
برسی و محاسبه کرده است . جالبتر انکه , این مدت زمان تغیرات و نوسانات تا به امروزه با امار متوسط
عوامل جوی اصفھان منطبق بوده و اصالت خود را حفظ کرده است . شیخ بھائی طرز تقسیم بندی جریان اب
زاینده رود را با توجه به محاسبات خیلی دقیق به 33 سھم تقسیم نموده که ھر سھم معادل ?شبانه روز
قسمتی از اب رودخانه است که باید اب موجود در رودخانه به ھر محله سرازیر شود که امروزه با نصب
دستگاه ھای مختلف اب سنج ھا در نقاط زاینده رود به ھمان نتیجه رسیده اند که او در ?20 سال قبل رسیده
بود .
ساخت مسجد چھار باغ به روی لجنزار
کار مھم دیگر شیخ بھائی بنای مسجد مشھور چھار باغ است که چون در مسیر یکی از کانالھای اب زاینده
رود قرار داشت و امکان پی ریزی ساختمان عظیم و سنگی ان مواجه با اشکال میگردید و ساختمان مذکور
ھم نمتوانست روی سطح مرداب و لجن ھای موجود در اطراف ان قرار گیرد و امکان ھر گونه خطر برای
ساختمان و علی الخصوص برای دیوارھای جانبی گنبد و مناره ھا وجود داشت ( این کانال ھنوز از وسط
مدرسه چھارباغ اصفھان عبور میکند ( دست به یک
ابتکار زد . شیخ برای اجرای صحیح این کار پیشنھاد
کرد که نخست مقدار زیادی زغال چوب به ضخامت 2
متر در سرتاسر پی ساختمان پراکنده گردد و پس از
کوبیدن زغال در کف پی ھا روی انرا با ساروج و شفته
پر کرده و پی ھای ساختمان را روی ساروج و شفته
مذکور بنا نمایند . این روش که عبارت است از استفاده
از زغال چوب برای پی ساختمانھای روی مرداب و لجن
زار است بعدھا مورد توجه اروپائیان قرار گرفت و پی و
شالوده ساختمانھای عظیم خود را بدین طریق ساختن
و ھنوز ھم در بعضی از نقاط به ھمین روش عمل می
کنند . ظمنا" چون باید ملات گل ساختمان مسجد بھم
در امیخته و با پا و سایر وسایل بخوبی مخلوط شود و
از انجا که ھر چه ملات بیشتر پا بخورد چسبندگی گل
بھتر شده و خوب عمل میاید , از این لحاظ به دستور
شیخ بھائی ابتکاری برای ھر چه بیشتر پا زدن گل ھا
بکار برده شد که ملات بنای مسجد ھر روز زیر پای
مردم و کودکان اھل اصفھان بلاوقفه پا بخورد و بھم
مخلوط و امیخته گردد . ابتکار شیخ بھائی این بود که
دستور داد که ھر روز صبح چند سکه طلا را در خاک ملات ھا بریزند و سپس گل ساخته و به مردم اطلاع
دھند که بیایند و سکه ھا را برای خود بیابند . مردم گروه گروه گل ملات ھا را از صبح لگدمال کرده و تا غروب
انروز تعدادی سکه برای خود می جستند و بدین طریق گل ملات ھا کاملا بھم امیخته و به قول معمارھا عمل
می امد , یعنی ھمین کاری که امروزه ھم برای گل خاک رس کاشی سازی به وسیله ماشین ھای مکانیکی
مخلوط کن انجام میگیرد . ( البته امروز این بناء به مدرسه چھارباغ مشھور است )
گرمابه معروفشیخ بھائی
"طرز کار شمع خودکار در حمام شیخ بھائی "
چون نقشه اصلی و خط نویسنده کتاب
موسی بن شاکر خراسانی در دسترساست
و از این لحاظ سعی شده که اصالت نقشه
اصلی سازنده حفظ شود و شکل به طریقه
برشی مقطع و یا پرسپکتیو و یا ایزومتریک
ترسیم نشده است ( یعنی نقشه ھمانطور
ترسیم شده و مثل نقشه ھای امروزی که به
ان نقشه کشی صنعتی میگویند رسم نشده
1- کره فلزی " 1 " که بالای ان سرپیچ است (
به لوله فلزی توخالی " 2 " که یک سر ان
فتیله و انتھای دیگر ان دنده دار است لحیم
شده است . چون کره " 1 " تو خالی است
روی مایع شناور است و اگر سطح مایه
سوخت شناور است و اگر سطح مایع سوخت
پائین اید توپ مذکور پائین امده و لوله منحنی
در مسیر حرکت می کنند و فیتیله شعله
میگردد .
  
) حرکت میکند 3- زنجیر O ) چرخ دنده قرمز رنگ " ? " بطرف ( ? 2 - ھنگام حرکت دنده ھا بطرف (
www.persiahistory.org
" ) انجام میگیرد ?- فلوتر و یا گوی توپر " ? " دریچه " ? ? ) و در نتیجه حرکت زنجیرھا بطرف ( ? ? " بطرف ( "
را که سر ورود لوله سوخت است به بالا میبرد و مایع سوخت وارد ظرف و یا منبع میشود . در نتیجه مخزن پر
" ) حرکت و اینبار گوی " ? O شده و دوباره گوی " 1 " به بالا میرود و با این عمل دنده " ? " بطرف عکس (
دریچه را می بندد . در صورتی که دریچه بسته شود مازاد مایع از لوله عصائی " 7 " که ارفلو است بخارج
ریخته می شود بدون اینکه اسیبی به سیستم وارد کند . ? – شناور " 8 " برای تولید فشار کافی روی مایع
است که از طرفی با اھرام ھایی به پشت گوی " ? " وصل است که با کم و زیاد شدن مایع سوخت به باز و
بسته شدن دریچه ورودی مایع کمک می کند ? - تامین مایع سوخت , در زمان شیخ بھائی به وسیله یک
لوله زیر زمینی به عصار خانه جنب حمام وصل شده بود و با تولید روغن ھای کرچک و کنجد و روغن ھای
سوختی دیگر که در محل مذکور روغن کشی می شده تامین میگردید . روی شمع مذکور ظرف لکن مسی
بوده که حجم ابی را برابر با 3 و یا ? سطل کنجایشداشته و مرتبا در شبانه روز گرم بوده و اب ان برای
کسانی که از شستشو فراغت یافته و سربینهء حمام قسمت خروجی نزدیک در کار گذاشته و جاسازی کرده
بودند . دستگاه مذکور را حدود اواخر حکومت زندیه از زیر زمین بیرون اوردند و به خارج از ایران منتقل کردند .
این اطلاعات از نسخه منحصر به فرد کتاب " الحبل " که فقط به تعداد سه نسخه است در لندن , برلین و در
ترکیه است استخراج شده است . ( اگر دقت کرده باشید تقریبا کار این دستگاه شببیه ابگرمکن ھای گازی
دیواری میباشد که اب را سریع گرم میکند )
محاسبات کامپیوتری
یکی دیگر از کارھای برجسته این استاد بزرگ در عملیات حساب و ریاضی , نکته جالبی است که در کتاب "
"Binary " 2 – 4 – خلاصه الحساب " او امده است . بحث درباره اعداد مزدوج ( اعداد زوج ) و یا بای ناری – 8
16 است . که عدد 2 جذر , و ?را مال , و 8 را کعب در نتیجه مال – 32 – 64 – 128 – 256 – 512 – 1024
المال = 1? و مال الکعب = 32 کعب الکعب 64 = مال المال الکعب = 128 مال الکعب الکعب = 2?? کعب
الکعب الکب = ?12 ما المال کعب الکعب = 102? انتخاب می کند و سپسروی عدد 102? متوقف شده و انرا
بنام "ام " یعنی مادر بکار برده که امروز در یک کامپیوتر ھم به ھمین ترتیب حساب میشود , با این تفاوت که
بجای کلمه " ام " انرا یک " بایت" یا "بیت " میگویند که اغلب کامپیوترھا تا 8 بیت مجھز ھستند ( البته به
تاریخ نگارش این مطلب توجه شود . 13?1 ش ) یعنی تا 8 بار عدد 102? را محاسبه می کنند . معمولا
حساب میشود که چند کیلوبیت و یا ھمان عدد " ام " شیخ بھائی است " K " حافظه یک کامپیوتر با بکار بردن
که مال المال کعب الکعب و برابر با 102? است که جھان ریاضی از ان بخوبی استفاده کرده و ما از ان بکلی
بی اطلاع بودیم .

نظرات() 
jocuri mario
پنجشنبه 10 اسفند 1396 06:08 ب.ظ
من الان مثبت نیستم که شما اطلاعات خود را دریافت می کنید، اما موضوع خوب است.

من باید وقت بیشتری را صرف یادگیری بیشتر یا درک بیشتر می کنم.
با تشکر از شما برای اطلاعات با شکوه که من در حال تماشای این موضوع هستم
اطلاعات برای ماموریت من
genies and gems hack
جمعه 4 اسفند 1396 05:19 ب.ظ
امروز من با بچه هایم به ساحل رفتم. من پیدا کردم
پوسته دریا و آن را به دختر 4 ساله من داد
و گفت: "اگر میتوانی گوش کنی، اقیانوس را بشنو." او پوسته را به گوش او گذاشت و فریاد زد.
یک خرچ خرچنگ در داخل وجود داشت و آن گوش او را گرفت.

او هرگز نمیخواهد برگردد! LoL من می دانم که این کاملا موضوع نیست، اما من مجبور شدم به کسی بگویم!
How do you stretch your Achilles?
پنجشنبه 16 شهریور 1396 06:37 ب.ظ
Howdy! This post couldn't be written much better! Going through
this post reminds me of my previous roommate! He constantly kept preaching about this.
I will forward this post to him. Fairly certain he will have a great read.

I appreciate you for sharing!
Leoma
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 03:06 ب.ظ
I don't know whether it's just me or if everybody else encountering problems with your website.
It seems like some of the text within your posts are
running off the screen. Can someone else please provide
feedback and let me know if this is happening to them too?
This may be a issue with my browser because I've had this happen previously.
Appreciate it
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

← درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : اهورا مزدا

← لینکدونی

← طبقه بندی

← آرشیو

← لینکستان

← صفحات جانبی


← آخرین پستها

← نویسندگان

← ابر برچسبها

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :